Πέμπτη, 25 Απριλίου, 2024
18 C
Athens

Το έθιμο της λαγάνας

Το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας

Με αφορμή λοιπόν αυτή την ιδιαίτερη μέρα ας γνωρίσουμε αναλυτικότε­ρα την ιστορία της, που χάνεται στους αιώνες.

Η λαγάνα είναι άζυμος άρτος, δηλ. παρασκευάζεται χωρίς προζύμι. Τέτοιος άρτος πρόχειρος εχρησιμοποιήθη από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις “Εκκλησιάζουσες” λέει “Λαγάνα πέττεται” δηλ .”Λαγάνες γίνονται”. Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως “Το γλύκισμα των φτωχών”.

Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής. Η ονομασία της “Καθαρά” προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως “ημέρα κάθαρσης”. Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και λαγάνα.

Από την Καθαρά Δευτέρα προετοιμάζεται ο άνθρωπος μετά τις εορτές και την καλοφαγία των Απόκρεων, να καθαρίσει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλ. στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λαγάνα που έχει το σχήμα της “κυρα-Σαρακοστής”,που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι, δεν έχει στόμα γιατί είναι όλο νηστεία.Τα χέρια της είναι σταυρωμένα για τις προσευχές, έχει επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας. Έθιμο που συνηθιζόταν για να μετρούν το χρόνο κατά την περίοδο της Σαρακοστής ήταν κάθε Σάββατο να κόβουν το ένα πόδι και το τελευταίο το έκοβαν το Μ.Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς.

Η νόστιμη και λαχταριστή για όλους μας λαγάνα είναι ένα προϊόν άξιο σεβασμού και με πραγματική πλούσια ιστορία, θα είναι μεγάλη απώλεια για τις επερχόμενες γενεές να ξεχάσουν τις παραδόσεις μας, να ξεχάσουν τις παλιές σαρακοστιανές μυρουδιές.

Οι αρτοποιοί της γειτονιάς πιστοί στις παραδόσεις μας παρασκευάζουν την Καθαρά Δευτέρα τη λαγάνα συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση του εθίμου, ώστε οι νέες γενεές να έχουν την ευκαιρία να ακούσουν, να μυρίσουν και να γευτούν τη Σαρακοστή γιατί οι Σαρακοστιανές μυρωδιές είναι έμμεσοι φορείς μιας βαθιάς πνευματικότητας.

Τα πιο πρόσφατα στη κατηγορία

25 χρόνια από τον θάνατο του Γιώργου Γεννηματά

Σαν σήμερα «έφυγε» ο Γεώργιος Γεννηματάς

Ο Γεώργιος Γεννηματάς γεννήθηκε στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου 1939. Πατέρας του ήταν ο Μανιάτης Θεόδωρος Γεννηματάς, δικηγόρος και οικονομολόγος, που διετέλεσε γενικός διευθυντής...
Κορονοϊός: Πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στο ΕΚΑΒ

Δημοτικός σύμβουλος γρονθοκόπησε τον αντιδήμαρχο Νίκαιας – Μεταφέρθηκε στο Τζάνειο

Σοβαρό επεισόδιο συνέβη στη Νίκαια, όπου δημοτικός σύμβουλος γρονθοκόπησε τον αντιδήμαρχο, λίγες ώρες μετά την επίθεση του πρώην βουλευτη των Σπαρτιατών Κωνσταντίνου Φλώρου στον...
Μεταξουργείο: Νεκρός 15χρονος που έπεσε από τον 3ο όροφο

Αττικό Νοσοκομείο: ΕΔΕ για τις συνθήκες νοσηλείας του Δημήτρη Καλλιάνου διέταξε η διοίκηση

Ένορκη Διοικητική Εξέταση για τις συνθήκες νοσηλείας του πατέρα του Γιάννη Καλλιάνου από την ημέρα της εισαγωγής του διέταξε η διοίκηση του Αττικού Νοσοκομείου,...

Από τις αρχές του Μαΐου θα ενεργοποιηθούν τα τέλη κυκλοφορίας με τον μήνα

Από 1 Μαΐου θα ισχύσει η παρέμβαση για την καταβολή των τελών κυκλοφορίας, όπως γνωστοποίησε ο Υφυπουργός Οικονομικών, Χάρης Θεοχάρης. Σχετικά με το άνοιγμα της...

Η φωτογραφία της ημέρας

Ντρέπεται και η ντροπή... 25 Απριλίου 2024

Σαν σήμερα 25 Απριλίου: Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας

Διαβάστε τα σημαντικότερα γεγονότα που έγιναν σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο. Γεγονότα 1719: Ο Ροβινσώνας Κρούσος παίρνει «σάρκα και οστά» μέσα από την πένα του...

Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα ;

Πέμπτη 25 Απριλίου 2024 σήμερα και σύμφωνα με το εορτολόγιο γιορτάζουν όσοι φέρουν το όνομα: Νίκη.

Βρείτε μας

7,826ΥποστηρικτέςΚάντε Like
133ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
1,245ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Λαϊκό Θέατρο Σκιών

Τα νέα και τα βίντεο του Καραγκιόζη

Διαβάστε Επίσης

Πρωτοχρονιά: Το κέρασμα της βρύσης – Το “ευχαριστώ” για το δώρημα των πηγών, το νερό της ζωής

Η Πρωτοχρονιά στην Κρήτη, όπως και όλες οι γιορτές αυτής της περιόδου, από πολύ...

Χριστόξυλο: Το αρχικό έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου

Το στόλισμα του χριστουγεννιάτικου δέντρου είναι για πολλούς κοσμικούς η ουσία των Χριστουγέννων....

Το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ΔΕΝ είναι ξενόφερτο έθιμο

Ίσως λίγοι γνωρίζουν τα όσα θα παραθέσουμε παρακάτω, όσον αφορά το έθιμο του Χριστουγεννιάτικου...

Ταψί στο φούρνο: Η Κυριακάτικη συνήθεια που χάθηκε μαζί με χιλιάδες αναμνήσεις

2 δραχμές χρειάζονταν για να στείλεις το κυριακάτικο φαγητό σου στον φούρνο της γειτονιάς...