Τα άγνωστα τραγούδια του Μίκη και του Καζαντζίδη (βίντεο)

0
106
άγνωστα, τραγούδια, Μίκη Θεοδωράκη, Καζαντζίδης,

Τα άγνωστα τραγούδια του Μίκη και του Καζαντζίδη για το Πολυτεχνείο, που απέσυρε η εταιρεία, μόλις κυκλοφόρησαν!

Ο δίσκος είναι από τους λιγότερο γνωστούς του Καζαντζίδη, παρά το γεγονός ότι συνεργάστηκε με τον Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος τραγουδάει 2 από αυτά, και είχε κυκλοφορήσει αμέσως μετά την πτώση της χούντας. Αφιερώθηκε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, όπως αναφέρει στο μήνυμά του στο εσώφυλλο ο Μίκης. Κάποια μάλιστα από τα τραγούδια ηχογραφήθηκαν πρώτη φορά στην Αμερική και τον Καναδά.

Όμως παρά το γεγονός ότι το κλίμα της εποχής ήταν τέτοιο, που ένας κοινός δίσκος Θεοδωράκη- Καζαντζίδη θα έπρεπε να «σπάσει» ρεκόρ, η κυκλοφορία του ήταν πολύ μικρή.

Τι είχε γίνει; Χρόνια αργότερα ο ίδιος ο Μίκης αποκάλυψε ότι η εταιρεία Minos, που είχε την ευθύνη της έκδοσης, έστελνε ανθρώπους και τον μάζευαν από τα δισκοπωλεία! Για τη δημιουργία αυτού του δίσκου, αλλά και την πρωτοφανή κίνηση της δισκογραφικής εταιρείας, με τις δηλώσεις του Μίκη, δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα κειμένου του Θανάση Γιώγλου από το ogdoo.gr.

Τα περισσότερα τραγούδια του δίσκου γενικά δεν είναι γνωστά στους Έλληνες, ειδικά στη μετά την εποχή εκείνη γενιές. Μερικά άλλα έγιναν γνωστά καθώς συμπεριλήφθηκαν σε μεταγενέστερες δισκογραφικές δουλειές.

Ακούστε ένα χαρακτηριστικό από τα άγνωστα του δίσκου και στη συνέχεια όλη τη συλλογή, με τον τίτλο «Στην Ανατολή»

Ακούστε και όλα τα τραγούδια του δίσκου, μερικά από τα οποία, όπως προαναφέραμε, έγιναν γνωστά αφού συμπεριλήφθηκαν αργότερα σε άλλες δισκογραφικές δουλειές

Η ιστορία του δίσκου

Από κείμενο του Θανάση Γιώγλου από το ogdoo.gr, αναδημοσιεύουμε το απόσπασμα που φορά στον συγκεκριμένο δίσκο και την απόσυρσή του από την εταιρεία.
Το 1974 ο Καζαντζίδης ξανασυναντιέται με το Μίκη Θεοδωράκη για το δίσκο «Στην Ανατολή». Ο δίσκος εκδίδεται στις 4/11/1974, λίγο μετά την πτώση της χούντας, από τη Minos με 12 τραγούδια:

1) Τα πατροπαράδοτα (α’) (Στίχοι Μ. Κακογιάννης) Τραγουδούν: Μ. Θεοδωράκης-Σ. Καζαντζίδης
2) Τα παραθύρια ορθάνοιχτα (Μ. Κακογιάννης)
3) Στην ανατολή (Μ. Θεοδωράκης)
4) Μες στην ταβέρνα (Μ. Θεοδωράκης)
5) Άστατο πουλί (Μ. Θεοδωράκης)
6) Και δεν μίλησε κανείς (Γ. Καλαμίτσης)
7) Τα πατροπαράδοτα (β’) (Μ. Κακογιάννης)Tραγουδά ο Μ. Θεοδωράκης
8) Άπονες εξουσίες (Μ. Κακογιάννης)
9) Μ’ ένα καράβι όνειρα (Κ. Στυλιάτης)
10) Φωτιές φωτιές (Μ. Θεοδωράκης)
11) Δέκα παληκάρια (Μ. Θεοδωράκης)
12) Βουνά σας χαιρετώ (Μ. Θεοδωράκης)

Η ενορχήστρωση είναι του Μίκη Θεοδωράκη και η μουσική επιμέλεια του Γιάννη Διδίλη. Δεύτερες φωνές κάνει η Χάρις Αλεξίου ενώ μπουζούκια παίζουν ο Λάκης Καρνέζης, ο Χρήστος Νικολόπουλος και, σύμφωνα με μαρτυρία του στον υπογράφοντα, ο Θανάσης Πολυκανδριώτης. Έχουμε δηλαδή μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση μπουζουξήδων από διαφορετικά «στρατόπεδα». Ο Λάκης Καρνέζης, μόνιμος συνεργάτης του Θεοδωράκη και ο Χρήστος Νικολόπουλος, ο οποίος εκείνη την εποχή συνεργαζόταν με τον Καζαντζίδη αλλά και τον Θανάση Πολυκανδριώτη στις ηχογραφήσεις. Δυστυχώς, οι υπόλοιποι μουσικοί δεν αναγράφονται στο υπέροχο εξώφυλλο, το οποίο φιλοτέχνησε η Ξανθίππη Μίχα-Μπανιά. Με την επιβολή του ψηφιακού ήχου «Ανατολή» επανεκδίδεται σε cd καθώς και στη σειρά «Remasters» του Μίκη Θεοδωράκη.

Δυο τραγούδια «Τα παραθύρια ορθάνοιχτα» και «Στην ανατολή» κυκλοφόρησαν παράλληλα και σε δίσκο 45 στροφών.

Στο εσώφυλλο υπάρχει «μυστικό» μήνυμα του Θεοδωράκη στους φοιτητές, για τους οποίους είναι γραμμένα αυτά τα τραγούδια, από το Παρίσι το Δεκέμβριο του 1973.
«…Γειτονιές και ειδικότερα γειτονιές της Αθήνας, εννοούμε το Λαό, “το χοντρό Λαό” που λέει κι ο Βάρναλης. Τους εργάτες, όλους τους εργαζόμενους, τα μπράτσα. Κι έτσι έγραψα το τραγούδι “Στην ανατολή” εμπνευσμένο από τις γειτονιές όπου έζησα και ανήκα κι εγώ. Τις λέγαμε τότε, τον καιρό της Κατοχής, Ανατολικές Συνοικίες. Εκεί ανήκα κι εγώ και εκεί δώσαμε τις μάχες ενάντια στον καινούργιο καταχτητή, τους Άγγλους ιμπεριαλιστές στα Δεκεμβριανά και εκεί πάλι θ’ αρχίσουμε σιγά σιγά την οργάνωση του Λαού και είμαι βέβαιος πως τίποτε δεν πήγε χαμένο. Είχαμε μόνο ορισμένες τακτικές ήττες, αλλά τον πόλεμο τελικά θα τον κερδίσουμε εμείς. Φάνηκε καθαρά αυτό.

Η Δικτατορία δεν μπόρεσε τελικά να δαμάσει το λαό, να επηρεάσει το λαό ακόμα. Ο Λαός έμεινε ακέραιος, δοσμένος στο όραμα που του έδωσε η δικιά μας η γενιά, γενιά της Αντίστασης και το όραμα αυτό είναι η Εθνική Αναγέννηση. Ένας κυρίαρχος Λαός, αδέσμευτος, πραγματικά αφέντης στον τόπο που χτίζει όπως αυτός θέλει τη ζωή του…
Ίσως λοιπόν το μυστικό που έρχεται από την Ανατολή από τις Ανατολικές Συνοικίες, που έρχεται από τον Ήλιο, που έρχεται από τη ζωή να’ ναι αυτό.
Γειά χαρά και καλή αντάμωση στους δρόμους και τις συνοικίες της Αθήνας».

Στο εσώφυλλο του δίσκου και πάλι ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει για το υπέροχο ζεϊμπέκικο «Μες στην ταβέρνα»: «Αυτό το τραγούδι έγινε σε ανάμνηση εκείνων των καιρών που γυρνάγαμε στις γειτονιές μ’ ένα γαρίφαλο κόκκινο στ’ αυτί και με κάτι άλλο στην κωλότσεπη. Οι γειτονιές ήταν πάντα το φρούριο του Λαού το φρούριο της Ελεύθερης Αθήνας. Και είμαι βέβαιος πως το τέλος των τυράννων θα έρθει όταν ενωθεί η φοιτητική πρωτοπορία μαζί με τις αδούλωτες γειτονιές της Αθήνας».
H σύνθεση της μουσικής καθώς και των ποιημάτων του συνθέτη γίνονται κατά τη διάρκεια της περιοδείας του το 1973 στη Βόρεια Αμερική και το Μεξικό, λίγο πριν τα θλιβερά γεγονότα στο Πολυτεχνείο. Τα τραγούδια «Μες στην ταβέρνα», «Δέκα παλικάρια», «Βουνά σας χαιρετώ» και «Στην ανατολή» ηχογραφούνται, σε πρώτη εκτέλεση, το 1974 με τη φωνή και το πιάνο του Μίκη Θεοδωράκη στην Αμερική, για το δίσκο «Νέα τραγούδια («New songs» – Paredon records).

Διαβάστε επίσης:  Οι Κυκλάδες απετέλεσαν το λίκνο ενός πολύ σημαντικού πολιτισμού

Για την ιστορία αναφέρουμε πως οι στίχοι των τραγουδιών «Και δεν μίλησε κανείς» και «Μ’ ένα καράβι όνειρα» μελοποιούνται από τους Γ. Κυριαζή και Αρ. Καπετανάκη αντίστοιχα, για το διαγωνισμό νέων στιχουργών που οργάνωσε το περιοδικό «Ταχυδρόμος» το 1974. Στο δίσκο που κυκλοφορεί εκείνη τη χρονιά από την Columbia με τίτλο «Ο χρυσός δίσκος-1974», τα ερμηνεύει ο Μανώλης Μητσιάς.

Το 1978, ο Θεοδωράκης ηχογραφεί το «Άστατο πουλί» με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά, στο δίσκο «Ταξίδι μέσα στη νύχτα», προσθέτοντας κι ένα refrain… «Ανατολή σε λέγανε κι άγγελοι σε νταντεύανε…»

Ο Θεοδωράκης και ο Καζαντζίδης στις καλύτερες τους στιγμές. Τέτοια λαϊκά κομμάτια, όπως οι «Άπονες εξουσίες», «Τα παραθύρια ορθάνοιχτα» (και μόνο αυτά είναι αρκετά για να ξεχωρίσει ο δίσκος), «Μες στην ταβέρνα», αλλά και τα υπόλοιπα, νομίζω πως δεν ξανάγραψε ο Θεοδωράκης και, σίγουρα, δεν ξανατραγούδησε ο Καζαντζίδης. Ξεχωρίζει επίσης το, μοναδικό στη δισκογραφία, ντουέτο Θεοδωράκη – Καζαντζίδη στα «Πατροπαράδοτα Α’», με το οποίο ξεκινά ο δίσκος… Αλλά και η εισαγωγή στα «Πατροπαράδοτα Β’» με το μπουζούκι να παίζει τη μελωδία την πρώτη φορά στις χαμηλές και τη δεύτερη στις ψηλές νότες και τον «επιβλητικό» τρόπο ερμηνείας του Μίκη… «Βάρα πενιά, να τιναχτούν τα λόγια από τα στήθια…»

Ο δίσκος κυκλοφορεί, δυστυχώς, μες στην πληθώρα των εκδόσεων των νέων έργων, αλλά και των επανεκδόσεων των παλιότερων έργων του Θεοδωράκη και «θάβεται» ακόμα και από την εταιρεία που τον εκδίδει.

Σε συνέντευξή του στο Λυκούργο Κομίνη το 1995 στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, ο συνθέτης δηλώνει πως οι ίδιοι οι άνθρωποι της εταιρείας περνούσαν από τα δισκάδικα και μάζευαν τους δίσκους… Ενώ στην ίδια συνέντευξή του στον υπογράφοντα αναφέρει πως: «Ξανασμίξαμε με τον Στέλιο στα 1974, στην «Ανατολή» και εκεί που όλοι περίμεναν το μεγάλο ΜΠΑΜ, ο δίσκος πήγε… άπατος. Τι να συνέβη άραγε; Εγώ πάντως έμαθα μετά από την εταιρία ΜΙΝΩΣ ότι οι πλασιέ της είχαν εντολή να «πνίγουν» τις παραγγελίες για το νέο δίσκο. Έτσι μόνο εξηγείται το γεγονός, γιατί και ο Στέλιος κανονικά, ύστερα από σιωπή ετών θα έπρεπε να κάνει φοβερές πωλήσεις αλλά κι εγώ τότε πουλούσα εκατοντάδες χιλιάδες, οπότε θα έπρεπε κι οι δυο μαζί να σπάσουμε όλα τα ρεκόρ, μιας και τα τραγούδια ήταν λαϊκά, ο δε Καζαντζίδης υπέροχος… Τώρα, μετά 32 χρόνια θα ξανακουστούν από την Γλυκερία τέσσερα τραγούδια από την «Ανατολή» και θέλω να μου πείτε πώς ήταν δυνατόν τέτοια τραγούδια και μάλιστα με την φωνή του Καζαντζίδη να μην πάνε κατ’ ευθείαν στον λαό από τον πρώτο κιόλας μήνα. Είπαμε όμως. Εταιρείες είναι αυτές, που με τα καμώματά τους καταφέρανε να βγάλουν από τη μέση το γνήσιο ελληνικό τραγούδι».
Και συνεχίζει παρακάτω: «Η εξήγηση που δίνω εγώ είναι πρώτα πολιτική και μετά οικονομική (STAR SYSTEM).

Στα 1974, ο Κίσινγκερ δημοσίευε την οδηγία του που έλεγε περίπου ότι για να εξουδετερωθεί αυτός το “ατίθασος λαός” που με τον αντιαμερικανισμό του στέκεται εμπόδιο στα σχέδιά μας, πρέπει να χτυπηθεί στο πιο ευαίσθητο σημείο του, δηλαδή στον Πολιτισμό του. Τι να εννοούσε άραγε τότε ένας ξένος, στα 1974, με την λέξη “Πολιτισμός”; Την αρχαία Ελλάδα, την ελληνική λογοτεχνία ή τους δημοτικούς χορούς; Ήταν η εποχή που οι Έλληνες μέσα κι έξω από την Ελλάδα είχαν για πολεμική σημαία στον αγώνα τους κατά της Χούντας και των Αμερικανών το ζωντανό τραγούδι εκείνης της εποχής.

Τα στάδια σε όλο τον κόσμο -και μέσα στις ΗΠΑ- γέμιζαν με Έλληνες και ξένους που το τραγούδι τους φλόγιζε και τους εμψύχωνε με ένα σύνθημα «Κάτω η Χούντα» και όχι μόνο η Χούντα στην Ελλάδα (αλλά και στην Ισπανία, Πορτογαλία, Τουρκία, Ιράν, Παλαιστίνη, Αργεντινή, Βραζιλία, Βολιβία, Χιλή. Παντού όπου πηγαίναμε, ανέβαιναν εκπρόσωποι της κάθε χώρας να καταγγείλουν τις αμερικανόδουλες χούντες. Και στη συνέχεια, μετά το 1974, όχι μόνο εγώ αλλά και άλλοι Έλληνες συνθέτες γεμίζαμε για πολλά χρόνια τα στάδια στην ίδια γραμμή δηλαδή με στόχο τους Αμερικανούς. Αν δει κανείς ψυχρά και αντικειμενικά τον δικό μου ρόλο ως συνθέτη αλλά και ως πολίτη και ως πολιτικού-αντιστασιακού-αντιαμερικανού, είμαι βέβαιος ότι θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είχα γίνει ένας από τους κύριους στόχους των Αμερικανών και των φίλων τους στη χώρα μας. Και ποια ήταν η δική μου αχίλλειος πτέρνα; Το τραγούδι! Σ’ αυτή τη γραμμή νομίζω ότι στοιχήθηκαν όχι μόνο οι Εταιρείες Δίσκων, τα Ραδιόφωνα και οι Τηλεοράσεις (Κρατικές και Ιδιωτικές), τα κρυφο-αμερικανόφιλα κόμματα, ο Τύπος, η πλειοψηφία των πολιτικών, το Ελληνικό Κράτος και τα όργανά του, αλλά δυστυχώς και όλοι οι Star τραγουδιστές, από τους οποίους όσοι συνεργάστηκαν περιστασιακά μαζί μου, το έκαναν για άλλοθι και για να ρίξουν στάχτη στα μάτια του κόσμου».