15 Μαρτίου 1943. Αναχωρεί από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης ο πρώτος συρμός με Έλληνες Εβραίους, με προορισμό το στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς. Είναι η αρχή μιας από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ελληνικής ιστορίας. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, οικογένειες ολόκληρες, ξεριζώνονται βίαια από τα σπίτια και τις ζωές τους, στοιβαγμένοι σε βαγόνια ζώων, με την ψευδαίσθηση της «μετεγκατάστασης».
Από τη Θεσσαλονίκη, μια πόλη με αιώνες εβραϊκής παρουσίας και ακμαία σεφαραδίτικη κοινότητα, θα εκτοπιστούν συνολικά πάνω από 48.000 Ελληνοεβραίοι. Οι περισσότεροι θα οδηγηθούν στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου, άλλοι στο Μπέργκεν-Μπέλσεν.
Η Θεσσαλονίκη έχασε το 95% του εβραϊκού πληθυσμού της. Είναι το υψηλότερο ποσοστό απώλειας σε όλη την Ευρώπη.
Η συντριπτική πλειονότητα θα δολοφονηθεί στους θαλάμους αερίων ή θα χαθεί από πείνα, ασθένειες και καταναγκαστική εργασία. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μόλις περίπου 2.000 θα επιστρέψουν στην Ελλάδα.
Η αναχώρηση εκείνου του πρώτου συρμού σηματοδοτεί τον αφανισμό μιας κοινότητας και αποτελεί διαρκή υπενθύμιση της φρίκης του Ολοκαυτώματος και της ανάγκης της ιστορικής μνήμης.
