23 Ιουλίου 1833. Με βασιλικό διάταγμα της Αντιβασιλείας του βασιλιά Όθωνα, η Εκκλησία της Ελλάδος ανακηρύσσεται αυτοκέφαλη σύμφωνα με τον «Καταστατικό Χάρτη» του 1833, υπό τον έλεγχο του Βασιλιά και μιας πενταμελούς Ιεράς Συνόδου που διοριζόταν από την κυβέρνηση.
Με την απόφαση αυτή, η διοίκηση της Εκκλησίας υπάγεται πλέον στο ελληνικό κράτος και οργανώνεται σύμφωνα με τα πρότυπα των ευρωπαϊκών κρατικών θεσμών της εποχής. Η κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια συγκρότησης και εδραίωσης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους μετά την Ελληνική Επανάσταση.
Ωστόσο, η ενέργεια αυτή πραγματοποιήθηκε μονομερώς, χωρίς προηγούμενη συμφωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο είχε διατηρήσει την πνευματική ενότητα του Γένους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και είδε την ενέργεια ως μια προσπάθεια «αποκοπής» του ελληνικού λαού από το κέντρο της Ορθοδοξίας.
Η εκκλησιαστική διαμάχη συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια, έως ότου το 1850 το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε επίσημα το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ελλάδος με πατριαρχικό και συνοδικό τόμο.
Η ανακήρυξη του αυτοκέφαλου αποτέλεσε σημαντικό σταθμό τόσο για την ιστορία της ελληνικής Εκκλησίας όσο και για τη διαμόρφωση των σχέσεων κράτους και θρησκείας στη νεότερη Ελλάδα.
