5 Απριλίου 1897. Κηρύσσεται ο ελληνοτουρκικός πόλεμος, με αφορμή το Κρητικό Ζήτημα και τη δράση της Εθνικής Εταιρείας, μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης που πίεζε την κυβέρνηση Δηλιγιάννη για ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Η ελληνική κυβέρνηση, εγκλωβισμένη ανάμεσα στον λαϊκό ενθουσιασμό, τον εθνικισμό της εποχής και τις περιορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες του κράτους, οδηγείται σε μια σύγκρουση για την οποία η χώρα δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένη.
Οι πολεμικές επιχειρήσεις αποδεικνύονται σύντομες αλλά οδυνηρές. Ο ελληνικός στρατός ηττάται στα μέτωπα της Θεσσαλίας και της Ηπείρου, αποκαλύπτοντας οργανωτικές αδυναμίες, ελλείψεις εξοπλισμού και ανεπαρκή στρατηγικό σχεδιασμό. Η παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων τερματίζει τις εχθροπραξίες, όμως το τίμημα για την Ελλάδα είναι βαρύ: πολεμική αποζημίωση, διεθνής οικονομικός έλεγχος και εθνική ταπείνωση.
Αν και κράτησε μόλις 30 ημέρες, άφησε πίσω του πληγές που χρειάστηκαν δεκαετίες για να επουλωθούν, αλλά ταυτόχρονα «ανάγκασε» το ελληνικό κράτος να ενηλικιωθεί.
Ακούγεται παράδοξο, αλλά ο πόλεμος του 1897 ήταν η απαραίτητη προϋπόθεση για τη νίκη στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, αφού ο στρατός μετά την ήττα του, απέκτησε σύγχρονο εξοπλισμό και καλύτερη εκπαίδευση.
