Μια πρώτη απόρρητη έκθεση των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με τις επιδρομές που διέταξε ο Ντόναλντ Τραμπ εναντίον πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν το Σαββατοκύριακο, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν καταστράφηκαν δύο από τις εγκαταστάσεις και πιθανότατα το πυρηνικό πρόγραμμα καθυστέρησε μόνο για μερικούς μήνες, σύμφωνα με δύο άτομα που είναι ενήμερα για την έκθεση.
Η έκθεση, την οποία συνέταξε η Υπηρεσία Στρατιωτικών Πληροφοριών των ΗΠΑ (DIA), διαπιστώνει ότι βασικά στοιχεία του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος – συμπεριλαμβανομένων των φυγοκεντρητών – μπορούν να επανεκκινήσουν μέσα σε λίγους μήνες.
Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλής καθαρότητας που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου είχε μεταφερθεί από τις εγκαταστάσεις πριν από τις επιδρομές και ενδέχεται να βρίσκεται πλέον σε άλλα μυστικά πυρηνικά σημεία.
Τα ευρήματα της DIA, τα οποία βασίστηκαν σε αρχική εκτίμηση ζημιών από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), η οποία επιβλέπει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, δείχνουν ότι η δήλωση του Τραμπ περί «εξάλειψης» των εγκαταστάσεων ενδέχεται να ήταν υπερβολική.
Ο Τραμπ, στην τηλεοπτική του ομιλία το βράδυ του Σαββάτου αμέσως μετά την επιχείρηση, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ κατέστρεψαν ολοκληρωτικά τις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Νατάνζ, το Φορντόου (που βρίσκεται βαθιά υπόγεια) και στο Ισφαχάν.
«Οι επιδρομές ήταν εντυπωσιακή στρατιωτική επιτυχία. Οι κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του Ιράν έχουν εντελώς και ολοκληρωτικά καταστραφεί. Το Ιράν, ο νταής της Μέσης Ανατολής, πρέπει τώρα να κάνει ειρήνη», είπε χαρακτηριστικά.
Παρότι πρόκειται για αρχική εκτίμηση, ένα από τα πρόσωπα με γνώση της έκθεσης ανέφερε πως αν ήδη καταγράφονται σοβαρές αμφιβολίες για την καταστροφή του Φορντόου, οι επόμενες αναλύσεις ενδέχεται να δείξουν ακόμη μικρότερη ζημιά.
Το Φορντόου, το οποίο θεωρείται η πιο καλά προστατευμένη εγκατάσταση του Ιράν, βρίσκεται θαμμένο κάτω από τα όρη Ζάγκρος, σε βάθος 45 έως 90 μέτρων κάτω από στρώματα ασβεστόλιθου και δολομίτη.
Τα μέσα ενημέρωσης που ανέφεραν την εκτίμηση της DIA φαίνεται να εξόργισαν τον Τραμπ, ο οποίος το βράδυ της Τρίτης κατηγόρησε τα δημοσιεύματα ότι υποβαθμίζουν τη στρατιωτική επιτυχία λέγοντας πως καθυστέρησε μόνο κατά λίγους μήνες το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
«ΟΙ ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΡΑΝ ΕΧΟΥΝ ΠΛΗΡΩΣ ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΕΙ!», έγραψε με κεφαλαία στο Truth Social.
Ο Λευκός Οίκος διέψευσε επίσης την αξιολόγηση των υπηρεσιών πληροφοριών, η οποία δημοσιεύτηκε πρώτα από το CNN. «Η διαρροή αυτής της υποτιθέμενης έκθεσης είναι μια ξεκάθαρη απόπειρα να απαξιωθεί ο Πρόεδρος Τραμπ και να δυσφημιστούν οι γενναίοι πιλότοι που εκτέλεσαν άψογα την αποστολή καταστροφής του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος», δήλωσε η εκπρόσωπος Καρολάιν Λέβιτ.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, JD Βανς, παραδέχθηκε την Κυριακή ότι η Ουάσιγκτον δεν γνωρίζει πού βρίσκεται το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, λέγοντας: «Θα δουλέψουμε τις επόμενες εβδομάδες για να διαχειριστούμε αυτό το υλικό».
Ο Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο οργανισμός δεν μπορεί πλέον να εντοπίσει το ιρανικό απόθεμα των 400 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%.
Ο “Guardian” είχε αποκαλύψει την προηγούμενη Τετάρτη ότι ανώτεροι αξιωματούχοι του Πενταγώνου είχαν ενημερωθεί στις αρχές της δεύτερης θητείας Τραμπ ότι οι «bunker buster» βόμβες GBU-57 των 13.600 κιλών δεν θα κατάφερναν να καταστρέψουν πλήρως το Φορντόου.
Στην ενημέρωση του Ιανουαρίου, η Υπηρεσία Μείωσης Απειλών του Πενταγώνου είχε αναφέρει ότι μόνο ένα τακτικό πυρηνικό όπλο θα μπορούσε να εξαλείψει το υπόγειο σύμπλεγμα.
Οι επιδρομές των ΗΠΑ περιλάμβαναν 12 GBU-57 που έπληξαν το Φορντόου, 2 GBU-57 στο Νατάνζ και περίπου 30 πυραύλους Tomahawk που εκτοξεύθηκαν από υποβρύχιο εναντίον του Ισφαχάν, σύμφωνα με τις δηλώσεις αξιωματούχων του Πενταγώνου την Κυριακή.
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επανέλαβε τη ρητορική Τραμπ περί «εξάλειψης» των εγκαταστάσεων, όμως ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, ο οποίος είχε ρόλο στην επιχείρηση, εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός.
Όπως δήλωσε, και οι τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις υπέστησαν «σοβαρές ζημιές και καταστροφές», αλλά υπογράμμισε ότι η τελική αποτίμηση της επιχείρησης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
«Μεγάλη νίκη» και εύθραυστη εκεχειρία
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε πως η επίθεση «εξουδετέρωσε την απειλή πυρηνικής καταστροφής», προσθέτοντας: «Απομακρύναμε δύο υπαρξιακές απειλές: την απειλή πυρηνικής καταστροφής και την απειλή από 20.000 βαλλιστικούς πυραύλους.»
Από την πλευρά του, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν χαρακτήρισε τη λήξη του πολέμου «μεγάλη νίκη» για το Ιράν. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο IRNA, εξέφρασε και προς τον Σαουδάραβα πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν την πρόθεσή του για εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ.
Η ένοπλη σύγκρουση ξεκίνησε με αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ στις 13 Ιουνίου κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, που στοίχισε τη ζωή σε ανώτατα στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης. Το Ιράν απάντησε με καταιγισμό πυραύλων κατά ισραηλινών στρατιωτικών βάσεων και πόλεων.
Την Τρίτη, ο στρατός του Ισραήλ ήρε τους περιορισμούς σε όλη τη χώρα, ενώ το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν επαναλειτούργησε. Αντίστοιχα, το Ιράν ανακοίνωσε την επαναλειτουργία του εναέριου χώρου του.
Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ διαπραγματεύθηκε απευθείας με τον Νετανιάχου, ενώ στελέχη της κυβέρνησής του διατηρούσαν επαφή με την Τεχεράνη. Το Κατάρ φέρεται να έπαιξε σημαντικό ρόλο στο παρασκήνιο, εξασφαλίζοντας την ιρανική συναίνεση.
Η εκεχειρία πάντως θεωρείται εύθραυστη, καθώς και οι δύο πλευρές χρειάστηκαν ώρες για να την αναγνωρίσουν επισήμως και κατηγόρησαν η μία την άλλη για παραβίαση των όρων.
Ο Τραμπ επέκρινε και τις δύο πλευρές, με ιδιαίτερη αυστηρότητα προς το Ισραήλ, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Ώρα να ηρεμήσετε». Αργότερα ισχυρίστηκε ότι το Ισραήλ ανέστειλε τα περαιτέρω πλήγματα κατόπιν δικής του εντολής.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατζ, δήλωσε στον Αμερικανό ομόλογό του Πιτ Χέγκσεθ ότι η χώρα του θα σεβαστεί την εκεχειρία, υπό τον όρο ότι το ίδιο θα κάνει και το Ιράν. Παρόμοια δήλωση έκανε και ο Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιαν.
Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ, Εγιάλ Ζαμίρ, σημείωσε ότι «έκλεισε ένα σημαντικό κεφάλαιο της σύγκρουσης», χωρίς όμως να σημαίνει ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει λήξει. Όπως είπε, ο στρατός στρέφει πλέον την προσοχή του στην αντιμετώπιση της Χαμάς στη Γάζα.
Από την πλευρά της, η ιρανική στρατιωτική ηγεσία προειδοποίησε το Ισραήλ και τις ΗΠΑ να «διδαχθούν από τα συντριπτικά πλήγματα» που δέχθηκαν.
Βαρύς απολογισμός – Πτώση στο πετρέλαιο, άνοδος στα χρηματιστήρια
Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι 610 άνθρωποι σκοτώθηκαν στη χώρα από ισραηλινές επιθέσεις, ενώ 4.746 τραυματίστηκαν. Αντιστοίχως, 28 νεκροί καταγράφηκαν στο Ισραήλ από την ιρανική αντεπίθεση – αριθμός ρεκόρ, καθώς για πρώτη φορά οι ισραηλινές αντιαεροπορικές άμυνες διαπεράστηκαν από τόσο μαζική επίθεση πυραύλων.
Με την είδηση της εκεχειρίας, οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν πτώση, ενώ τα διεθνή χρηματιστήρια κινήθηκαν ανοδικά, αποτυπώνοντας την ανακούφιση των αγορών μετά τον φόβο αποσταθεροποίησης των πετρελαϊκών ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Πηγή: theguardian.com, reuters.com
