Την πορεία που μετέτρεψε τις Ηνωμένες Πολιτείες από δεκατρείς αποικίες στην ισχυρότερη δύναμη του κόσμου ανέλυσε ο Χαράλαμπος Παπασωτηρίου.
O καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων, φιλοξενήθηκε στην εκπομπή «O Επισκέπτης της Έβδομης Μέρας» του Αθήνα 9,84, με τον Δημήτρη Τζιβελέκη, με αφορμή το βιβλίο του «Αμερικανική Υψηλή Στρατηγική, 18ος–21ος αιώνας», από τις εκδόσεις Πατάκη και μίλησε για τους θεσμούς, τη μετανάστευση, τις στρατηγικές αποτυχίες και τις διαφορετικές «Αμερικές» που συνυπάρχουν σήμερα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αμφισβητεί θεμελιώδεις πυλώνες της μεταπολεμικής αμερικανικής στρατηγικής.
-Η αμερικανική υψηλή στρατηγική, οι μεγάλες αποτυχίες και ο εσωτερικός διχασμός
-Η Αμερική πέτυχε όταν ήταν ανεκτική και έδινε ευκαιρίες
-Η μετανάστευση ως εργαλείο εθνικής ισχύος
-Οι θεσμοί που έθεσαν τα θεμέλια
Η πορεία προς την παγκόσμια ισχύ- Τα λάθη σε Βιετνάμ και Ιράκ
«Η αμερικανική πορεία δεν είναι μια ιστορία μονάχα επιτυχιών. Οι αποτυχίες της συνδέθηκαν συχνά με την έλλειψη ξεκάθαρων προτεραιοτήτων, αλλά και με «μεσσιανισμούς και ιδεολογικές σταυροφορίες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτυχημένων επιλογών το Βιετνάμ, το Ιράκ και το Αφγανιστάν. Στο Βιετνάμ και στο Ιράκ, οι ΗΠΑ επανέλαβαν το ίδιο βασικό στρατηγικό λάθος, προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν έναν αντάρτικο πόλεμο με μέσα συμβατικού πολέμου. Είναι σαν να έχεις ένα σφυρί και να νομίζεις ότι κάθε πρόβλημα είναι καρφί», σχολίασε, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογική και στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί όταν δεν έχει προηγηθεί σωστή κατανόηση της σύγκρουσης».
Η μετανάστευση ως πηγή δύναμης
«Μία από τις σημαντικότερες επιλογές που συνέβαλαν στην άνοδο των ΗΠΑ ήταν η αξιοποίηση της μετανάστευσης. Οι αμερικανικές ηγεσίες αντιμετώπισαν για μεγάλο μέρος της ιστορίας τους τις μεταναστευτικές εισροές ως μέσο αύξησης του πληθυσμού, ανάπτυξης της οικονομίας και ενίσχυσης της εθνικής ισχύος. Οι νεοφερμένοι πρόσφεραν εργατικά χέρια, τεχνικές γνώσεις και ταλέντο, συμβάλλοντας στη βιομηχανική ανάπτυξη και στην επέκταση της χώρας προς τον Ειρηνικό. Η αντιμεταναστευτική στάση, αποτέλεσε περισσότερο εξαίρεση, με χαρακτηριστικές περιόδους τον Μεσοπόλεμο και τον 21ο αιώνα».
Ισχυροί θεσμοί
«Καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία των ΗΠΑ διαδραμάτισαν και οι ισχυροί θεσμοί που δημιουργήθηκαν από την ιδρυτική γενιά. Για παράδειγμα, ο Τζορτζ Ουάσιγκτον, παρά την ισχύ και τη δημοφιλία του, δεν επιδίωξε να παραμείνει ισόβια στην εξουσία. Με την παραίτησή του από τη στρατιωτική ηγεσία και αργότερα από την προεδρία, καθιέρωσε την αρχή ότι οι θεσμοί βρίσκονται πάνω από τους ανθρώπους. Παράλληλα, ο Αλεξάντερ Χάμιλτον έθεσε τις βάσεις μιας αξιόπιστης οικονομίας και ενός κράτους που μπορούσε να δανείζεται με χαμηλά επιτόκια, επειδή παρέμενε συνεπές στις υποχρεώσεις του».
Η κριτική στον Τραμπ
«Η διακυβέρνηση Κλίντον ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη. Αντιθέτως, ο Ντόναλνγτ Τραμπ, αμφισβητεί πυλώνες που στήριξαν επί περίπου 80 χρόνια την αμερικανική ισχύ όπως το ανοικτό διεθνές οικονομικό σύστημα, το ΝΑΤΟ και τις συμμαχίες των ΗΠΑ. Επί Τραμπ , οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν σημαντικό μέρος του ηθικού κεφαλαίου που τους επέτρεπε να επηρεάζουν τον κόσμο χωρίς να καταφεύγουν πάντοτε στον εξαναγκασμό. Σε αντίθεση με μακροπρόθεσμες στρατηγικές, όπως το Σχέδιο Μάρσαλ, ο Τραμπ αντιμετωπίζει τις διεθνείς σχέσεις περισσότερο με όρους άμεσης συναλλαγής… «τι θα μου δώσεις και τι θα σου δώσω». Πάντως, το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να αντέχει. Η η πίεση του Τραμπ οδήγησε τους Ευρωπαίους σε αύξηση των αμυντικών δαπανών».
«Διαφορετικές κοινωνικές πραγματικότητες»
«Οι ΗΠΑ χαρακτηρίζονται από διαφορετικές κοινωνικές πραγματικότητες. Η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη δεν αντιπροσωπεύουν την ενδοχώρα όπου πολλοί πολίτες αισθάνονται ότι οι ελίτ των δύο ακτών τούς αντιμετωπίζουν αφ’ υψηλού. Αυτή η αίσθηση περιφρόνησης ενισχύει την υποστήριξη προς τον Τραμπ ως αντίδραση απέναντι στο πολιτικό και πολιτισμικό κατεστημένο. Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κοινωνία χαρακτηρίζεται από έντονο πατριωτισμό, αλλά και βαθιά πολιτική πόλωση. Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον στις πολιτικές διαφωνίες αλλά συχνά μετατρέπεται σε επιθυμία ήττας της «άλλης ομάδας» ως αυτοσκοπό. Τα οικονομικά ζητήματα εξακολουθούν να απασχολούν περισσότερο τους πολίτες ενώ η μετανάστευση αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα. Παράλληλα, οι Αμερικανοί αισθάνονται κουρασμένοι από τους μακροχρόνιους πολέμους και τις διεθνείς επεμβάσεις».
«Εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ»
«Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ πρέπει να συνδυάζει τα εθνικά συμφέροντα με τις δημοκρατικές αξίες, χωρίς να καταλήγει σε ένοπλες ιδεολογικές σταυροφορίες. Πρέπει να είσαι ρεαλιστής χωρίς να είσαι κυνικός. Οι ΗΠΑ μπορούν να προωθούν τις αξίες τους μέσα από το παράδειγμα, τη διπλωματία και την οικονομική βοήθεια, όχι όμως επιχειρώντας να σώσουν στρατιωτικά τον υπόλοιπο κόσμο».
Βασικό μάθημα αμερικανικής ιστορίας
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν επιτυχημένες όταν ήταν ανεκτικές προς το διαφορετικό, γενναιόδωρες προς τους μετανάστες και έδιναν ευκαιρίες. Η δύναμη της Αμερικής στηρίχθηκε στην ικανότητά της να προσελκύει ταλέντα, να αξιοποιεί τους ανθρώπους και να τους προσφέρει τη δυνατότητα να προοδεύσουν, να είναι να ανοιχτή στα ταλέντα, να δίνει ευκαιρίες, να είναι ανεκτική προς το διαφορετικό».
