Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει μετατρέψει το πιο κρίσιμο πέρασμα του πλανήτη σε ζώνη υψηλού κινδύνου.
Ο ναυτιλιακός αναλυτής Γιώργος Ξυραδάκης μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή «Συνδέσεις» τόνισε τη σημασία του στενού, τις επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και τις πιθανές συνέπειες για την ελληνική οικονομία.
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί το πιο στρατηγικό σημείο της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας. Περίπου 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σχεδόν 30% της συνολικής ενέργειας διέρχονται καθημερινά από αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα, μόλις 21 ναυτικών μιλίων πλάτος στο στενότερο σημείο του.
Από εκεί περνούν οι εξαγωγές των μεγαλύτερων παραγωγών ενέργειας:
- Σαουδική Αραβία
- Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
- Κατάρ
- Κουβέιτ
- Μπαχρέιν
- Ιράν
Όπως εξήγησε ο Γιώργος Ξυραδάκης, «το πραγματικό όπλο του Ιράν δεν είναι πυρηνικό, είναι τα Στενά του Ορμούζ». Η απειλή ή η πιθανότητα πλήγματος σε πλοία αρκεί για να παραλύσει η ναυσιπλοΐα, χωρίς να χρειαστεί επίσημο «κλείσιμο».
Εγκλωβισμένα πλοία
Οι εικόνες από τις ναυτιλιακές πλατφόρμες δείχνουν εκατοντάδες δεξαμενόπλοια να παραμένουν ακινητοποιημένα εντός και εκτός του Περσικού Κόλπου. Σύμφωνα με τον Ξυραδάκη, 100–150 από αυτά είναι ελληνόκτητα, καθώς ο ελληνικός στόλος αποτελεί περίπου το 30% των παγκόσμιων τάνκερ.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν δίνουν εντολή διέλευσης όσο υπάρχει κίνδυνος. «Δεν χρειάζεται να μπει μπάρα για να θεωρηθεί κλειστό. Αν σου λένε ότι μπορεί να σε χτυπήσουν, δεν περνάς», τόνισε χαρακτηριστικά.
Άνοδος τιμών και εύθραυστες ισορροπίες
Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε άμεσα με το Brent να ανεβαίνει την Παρασεκυή, από 73 δολάρια στα 82 δολάρια μέσα σε λίγες ώρες.
Το αμερικανικό αργό έφτασε τα 72 δολάρια πριν υποχωρήσει ελαφρώς. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η κρίση συνεχιστεί ότι οι τιμές μπορεί να φτάσουν τα 90 δολάρια, ενώ σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού, ακόμη και τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Η πιθανή διακοπή των ιρανικών εξαγωγών, περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, θα επιβαρύνει ιδιαίτερα αγορές όπως η Κίνα, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ιρανικό πετρέλαιο.
«Εκτοξεύθηκε» η τιμή του φυσικού αερίου
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 20% τη Δευτέρα, εν μέσω φόβων ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα μειώσει τον εφοδιασμό στην περιοχή του Κόλπου, ιδίως τις εξαγωγές από το Κατάρ.
Η ολλανδική σύμβαση φυσικού αερίου TTF, που θεωρείται το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς, εκτοξεύτηκε στα 38,885 ευρώ, έχοντας νωρίτερα σημειώσει άνοδο άνω του 22%.
Παρά την άνοδο, η τιμή ήταν κάτω από το επίπεδο που έφτασε τον Ιανουάριο κατά τη διάρκεια του χειμώνα στο βόρειο ημισφαίριο.
Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα
Η ελληνική οικονομία δεν μένει ανεπηρέαστη. Αν η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραταθεί:
- θα αυξηθούν τα ασφάλιστρα μεταφοράς,
- θα αυξηθεί το κόστος εισαγόμενων προϊόντων,
- θα ενισχυθεί ο πληθωρισμός.
Στον ελληνικό προϋπολογισμό υπάρχει ήδη σενάριο που προβλέπει τιμή πετρελαίου στα 100 δολάρια. Σε αυτή την περίπτωση, ο πληθωρισμός μπορεί να φτάσει το 4,7%, η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί, ενώ το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Τι φοβούνται οι ειδικοί
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι μόνο η άνοδος των τιμών, αλλά η διάρκεια της κρίσης. Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για 2–3 εβδομάδες, τότε οι επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο θα είναι σοβαρές και μακροχρόνιες. Όπως είπε ο Ξυραδάκης: «Όλα είναι θέμα χρόνου. Αν το στενό μείνει κλειστό για μεγάλο διάστημα, τότε θα δούμε πραγματικά μεγάλα προβλήματα».
