Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου, 2023
7.4 C
Athens

«Έλα Μ… Στον Τόπο σου!» Τι σημαίνει η αρχαία έκφραση στην πραγματικότητα

Ο διαπρεπής Έλληνας αρχαιολόγος Άγγελος Χανιώτης, καθηγητής στο AU Souls College της Οξφόρδης, εξηγεί πώς προήλθε η έκφραση.

«Αμπρα κατάμπρα» είναι μια από τις εκφράσεις που όλοι έχουμε χρησιμοποιήσει σαν παιδιά, χωρίς να υποψιαζόμαστε ότι ανάγεται σε αρχαίους μαγικούς λόγους, όπως το όνομα του δαίμονα Άβρασάξ και η παλινδρομική φράση ΑΒΛΑΝΑΘΑΝΑΛΒΑ.

Για ένα διεφθαρμένο άτομο λέμε πως είναι «εξώλης και προώλης», παρεφθαρμένη μορφή μιας στερεότυπης φράσης σε αρχαίες κατάρες. Στον όρκο των πολιτών της Μαρώνειας (1ος αι. μ.Χ.) π.χ. οι πολίτες καταριώνται τον εαυτό τους με την έκφραση [επι]ορκούντι δε εξώλεια και παν[ώλεια μέχρι πάσης διαδοχής] («αν παραβώ τον όρκο να χαθώ ολότελα μαζί με όλους μου τους απογόνους»).

Κάπως πιο σπάνια χρησιμοποιούμε τη λέξη Σολομωνική, συνώνυμο της μαγείας, που ανάγεται στην παράδοση ότι ο Σολομών ήταν μάγος· παρουσιάζεται σε φυλακτά σαν ιππέας που πολεμά το κακό και η «σφραγίδα του Σολομώντα» θεωρούνταν ισχυρό μαγικό όπλο.

Όλοι έχουμε βρεθεί στον έβδομο ουρανό, χωρίς να γνωρίζουμε ότι η αντίληψη για την ύπαρξη επτά ουρανών, καθένας από τους οποίους βρίσκεται κάτω από τον έλεγχο ενός αγγέλου είναι αντίληψη που επίσης ανάγεται στην αρχαία μαγεία.

Σ’ ένα φυλακτήριο άγνωστης προέλευσης (4ος/5ος αι. μ.Χ.), που σήμερα βρίσκεται στη Βέρνη, διαβάζουμε: [… Επικαλούμαι τον Μαρμαώθ που κάθεται πάνω από τον πρώτο ουρανό —, τον Θουριέλ που κάθεται πάνω από τον δεύτερο ουρανό, τον Ραφαήλ που κάθεται πάνω από τον τρίτο ουρανό, τον Ραγαήλ που κάθεται πάνω από τον τέταρτο ουρανό, τον Ραχαήλ που κάθεται πάνω από τον πέμπτο ουρανό, επικαλούμαι τον Ωμαριώθ που κάθεται πάνω από τον έκτο ουρανό, τον Χαφοι που κάθεται πάνω από τον έβδομο ουρανό].

Μια άλλη ομάδα φυλακτών για την προστασία των γυναικών σχετίζεται με την αντίληψη ότι διάφορες ασθένειες των γυναικών προκαλούνταν από μετακινήσεις της μήτρας. Έτσι τα φυλακτά αυτά εξορκίζουν τη μήτρα να μείνει στη θέση της (μένειν επί τω τόπω).

Σ’ έναν εξορκισμό από την Αγγλία διαβάζουμε: [Μήτρα, σου λέω να μείνεις στη θέση σου, τη θέση που σου όρισε ο . Σε εξορκίζω στο όνομα του Ιαω, του Σαβαώ· και του Αδωνάϊ, μην πας στην άκρη, αλλά μείνε στο τόπο σου και μη βλάψεις την Κλεομήδα (;), που γέννησε η — ].

Είναι μάλλον περιττό να αναφέρω σε ποια σύγχρονη έκφραση διαιωνίζεται ο εξορκισμός «[έλα μήτρα στον τόπο σου]». Όλες αυτές οι εκφράσεις δείχνουν επιβιώσεις της αρχαίας μαγείας στη νεοελληνική γλώσσα, επιβιώσεις που υπαινίσσονται τη μεγάλη σημασία της μαγείας ως φαινόμενο και νοοτροπία.

-d- Όπως αντιλαμβανόμαστε από το βιβλίο «Η Μαγεία στην Αρχαία Ελλάδα» των εκδόσεων Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών της σειράς “Επιστήμης Κοινωνία”, του 2008 από όπου προέρχονται τα παραπάνω, η έκφραση/ξόρκι δημιουργήθηκε για να συμβάλλει στην αποτροπή κάποιου κακού. Εάν αυτό ισχύει, τότε προσωπικά θεωρώ πως σε περίπτωση που κάποιο κακό συνέβαινε τότε θα προκαλούσε έκπληξη και, μάλιστα, πολύ δυσάρεστη. Αυτή η έκπληξη, νομίζω, μεταφέρεται και στις μέρες με την έκφραση «έλα μουνί στον τόπο σου» ενώ συγχρόνως μεταφέρουμε και ένα ξόρκι, χωρίς να το γνωρίζουμε, ώστε να μην ξανασυμβεί το κακό ή εκείνο που προκάλεσε την δυσάρεστη έκπληξη. Το «έλα μουνί στον τόπο σου» θα μπορούσε να είναι συνώνυμο με άλλες σύγχρονες εκφράσεις που δηλώνουν έκπληξη όπως, έμεινα μαλάκας, έμεινα παγωτό, έλα Χριστέ και Παναγιά, έλα Χριστέ και Απόστολε, και πολλά άλλα. Τα δύο τελευταία, κατά τη γνώμη μου, δηλώνουν και αυτά κάτι παρόμοιο με εκείνο το αρχαίο ξόρκι: Έλα Χριστέ στον τόπο σου για να μην συμβεί κανένα κακό ή κάποια δυσάρεστη έκπληξη.

Τα πιο πρόσφατα στη κατηγορία

Μωρό κοιμόταν κάθε μέρα με ένα τεράστιο φίδι – Αυτό που συνέβη 11 χρόνια...

Ο Sambath είναι ένα 11χρονο αγόρι από τη Καμπότζη και όπως πολλά παιδιά, έχει δικό του κατοικίδιο. Αλλά δεν είναι κάτι που θα έλεγε...
Αλάσκα, επικίνδυνος δρόμος, γη,

Αλάσκα: 666 χιλιόμετρα στον πιο επικίνδυνο δρόμο της γης! (Βίντεο)

Το ταξίδι για το Φαιρμπανκς Αλάσκα, από την Νέα Υόρκη διήρκεσε 14 ώρες. Για την Ελλάδα χρειαζόμαστε 11 ώρες. Φτάσαμε στην πιο βόρεια πόλη...

ΑΝΕΚΔΟΤΟ: Ο Έλληνας και ο … Αμπντούλ!!

ΑΝΕΚΔΟΤΟ: Ο … καταδρομέας!.. Ένας Έλληνας τουρίστας συλλαμβάνεται για τροχαία παράβαση στη Σαουδική Αραβία και τον φέρνουν μπροστά στο δικαστή. – Αυτός τι έκανε; Ρωτάει ο...

Πριγκίπισσα Ειρήνη: Η ασυμβίβαστη αδερφή του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου που δεν παντρεύτηκε ποτέ (βίντεο)

Η αριστοκρατική της φιγούρα ξεχωρίζει μέσα στο πλήθος που περπατά στο κέντρο της Αθήνας.  Η κάμερα του Mega κατέγραψε μια ψιλόλιγνη φιγούρα να κατευθύνεται στο...

ΑΝΕΚΔΟΤΟ: Η ξανθιά ο άνδρας της και … η γυμνή αδερφή της !!

ΑΝΕΚΔΟΤΟ: Η Σουηδέζα … και ο νάνος ! Μια ξανθιά γυρίζει στο σπίτι μετά τα ψώνια και ακούει περίεργους ήχους προερχόμενους από την κρεβατοκάμαρα. Πηγαίνει επάνω...

Τρισευτυχισμένος ο άνθρωπος εξωγήινος: Η μητέρα του τον αποδέχθηκε επίσημα και το ανακοίνωσε με...

Ανακουφισμένος φαίνεται να είναι ο «Μαύρος εξωγήινος» αφού η μητέρα του δεν φαίνεται να έχει κάποιο θέμα με την ακραία εμφάνιση του και δείχνει να...

ΑΝΕΚΔΟΤΟ: Τα γυαλιά ηλίου του Γιωρίκα

ΑΝΕΚΔΟΤΟ: Ο Μήτσος … και η αδερφή! Ο Γιωρίκας ήθελε να αγοράσει γυαλιά ηλίου και πήγε στο μεγαλύτερο κατάστημα της Θεσσαλονίκης. Δοκίμασε όλα τα σχέδια...

Βρείτε μας

7,826ΥποστηρικτέςΚάντε Like
133ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
1,248ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Λαϊκό Θέατρο Σκιών

Τα νέα και τα βίντεο του Καραγκιόζη

Διαβάστε Επίσης

Έτσι έβριζαν στην Αρχαία Ελλάδα…

Πέρα από το τρολάρισμα στα social media οι αρχαίοι Έλληνες κατέβαζαν καντήλια και είχαν...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 12 Αυγούστου σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα ανακαλύπτονται στην Αρχαία Αγορά

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ Το 1932... σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα ανακαλύπτονται στην Αρχαία Αγορά. Μεταξύ άλλων, βρέθηκαν και τα...

Δες τι σημαίνει το όνομά σου στα Αρχαία Ελληνικά!

Παρακάτω θα δείτε την ετυμολογία αρχαίων ονομάτων που συναντώνται και σήμερα Ονόματα ανδρών Αγαθοκλής (αγαθός+κλέος) ο...

Θεσσαλονίκη: Νεαρό ζευγάρι έπεσε από ύψος τεσσάρων μέτρων στην Αρχαία Αγορά

Από ύψος τεσσάρων μέτρων και κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, έπεσε ζευγάρι νέων, που καθόταν...