Η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στην παρουσίαση της “Ιθάκης” σχολιάστηκε από πολιτικούς αναλυτές και αντιπάλους του ακριβώς υπό το πρίσμα: ως μια επιστροφή σε γνώριμες πτυχές της ρητορικής του παρελθόντος, η οποία εγείρει εκ νέου ζητήματα τοξικότητας και απόστασης από τον κεντρώο χώρο.
Ρητορική ΣΥΡΙΖΑ, πολιτικός λόγος μακριά από το κεντρώο χώρο και τοξικότητα για όλα
Πολλοί σχολιαστές επισήμαναν ότι ο Τσίπρας αναβίωσε στοιχεία από την αριστερή-λαϊκιστική ρητορική που χαρακτήριζε τον ΣΥΡΙΖΑ κατά την περίοδο της αντιπολίτευσης και της πρώτης διακυβέρνησης. Η έμφαση στη διάκριση μεταξύ “λαού” και “ελίτ”, η σφοδρή κριτική στους θεσμούς και η επίκληση της “εντιμότητας” έναντι του “συστήματος” θεωρήθηκαν ως ανακύκλωση παλαιών μοτίβων. Χρησιμοποίησε έναν αντι-νεοφιλελεύθερο λόγο, κατηγορώντας την παρούσα κυβέρνηση για τα δεινά της χώρας, κάτι που εντάσσεται στο παραδοσιακό αφηγηματικό πλαίσιο της ριζοσπαστικής αριστεράς.
Απόσταση από τον Κεντρώο Χώρο
Την ίδια ώρα ενώ υπήρχαν ερμηνείες (κυρίως πριν την εκδήλωση) ότι ο Τσίπρας ίσως προσπαθούσε να κινηθεί προς μια πιο κεντρώα ή σοσιαλδημοκρατική θέση, η ομιλία του φάνηκε να διαψεύδει αυτές τις προσδοκίες για ορισμένους. Ο έντονος διχαστικός τόνος και η απουσία αυτοκριτικής για κρίσιμα ζητήματα (όπως η διαχείριση του δημοψηφίσματος ή το τρίτο μνημόνιο) ερμηνεύτηκαν ως απομάκρυνση από τη μετριοπάθεια που απαιτεί ο κεντρώος χώρος. Ουσιαστικά, ο λόγος του επαναπροσδιόρισε μια αριστερή ταυτότητα που δυσκολεύει τη γεφύρωση με κεντρώους ψηφοφόρους που αναζητούν σταθερότητα και συναινετικό λόγο.
Συνέχιση της “Τοξικότητας”
Ο όρος “τοξικότητα” χρησιμοποιήθηκε εκτενώς από τους πολιτικούς αντιπάλους του Τσίπρα για να περιγράψουν τον τρόπο που επέλεξε να καταγράψει την ιστορία της διακυβέρνησής του στο βιβλίο, αλλά και στην ομιλία του. Οι κατηγορίες περί “ψευδών” ή “ανακρίβειών” που ακούστηκαν από πρώην συνεργάτες του ΣΥΡΙΖΑ, σε συνδυασμό με την επιθετική ρητορική του προς την κυβέρνηση, τροφοδότησαν την άποψη ότι ο Τσίπρας συνεχίζει να πολώνει το πολιτικό κλίμα αντί να προωθεί τη σύνθεση. Η έμφαση στην προσωπική δικαίωση και η στοχοποίηση αντιπάλων (εσωκομματικών και εξωκομματικών) θεωρήθηκε από πολλούς ως πρακτική που συντηρεί ένα τοξικό πολιτικό περιβάλλον.
Συμπερασματικά, η παρουσίαση της “Ιθάκης” δεν σηματοδότησε μια ρήξη με το παρελθόν της ρητορικής Τσίπρα, αλλά μια συνειδητή επιλογή να επανέλθει στο προσκήνιο με τα ίδια εργαλεία, κάτι που αναμένεται να εντείνει τον πολιτικό διάλογο γύρω από τον προοδευτικό χώρο.
