Την τελευταία διετία η βία στα ελληνικά σχολεία έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Τα πρόσφατα περιστατικά που καταγράφονται σχεδόν σε καθημερινή βάση σηματοδοτούν μια κλιμάκωση της ανήλικης παραβατικότητας, η οποία προβληματίζει σοβαρά την Πολιτεία, τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς αλλά και την ίδια την κοινωνία.
Του Δημήτρη Μασούρα
Η παρούσα έρευνα εξετάζει ενδεικτικά περιστατικά, στατιστικά δεδομένα και μέτρα αντιμετώπισης, με στόχο την κατανόηση του φαινομένου και των αιτιών του.
Περιστατικά
Ενδεικτικό της έντασης του φαινομένου αποτελεί το περιστατικό της 15ης Δεκεμβρίου, όταν 16χρονη μαθήτρια τραυμάτισε με μαχαίρι 9 εκατοστών 14χρονη συμμαθήτριά της εντός σχολικού χώρου. Η επίθεση σημειώθηκε την πρώτη ημέρα φοίτησης της 16χρονης στο συγκεκριμένο σχολείο, ενώ η μαθήτρια φέρεται να έχει βεβαρημένο παρελθόν με παρόμοιες πράξεις. Συνελήφθη για απόπειρα ανθρωποκτονίας, ενώ το σχολείο τελεί υπό κατάληψη, καθώς οι μαθητές διαμαρτύρονται για την έλλειψη ασφάλειας και ζητούν την απομάκρυνσή της.
Την ίδια ημέρα καταγράφηκαν συμπλοκές μεταξύ μαθητών σε δύο ακόμη σχολεία, γεγονός που οδήγησε στην άμεση παρέμβαση ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών. Παράλληλα, σε σχολικό συγκρότημα στη Γλυφάδα, μέσα σε τρεις ημέρες σημειώθηκαν επτά εμπρηστικές ενέργειες από ομάδες ανηλίκων, οι οποίοι προκάλεσαν βανδαλισμούς και έβαλαν φωτιές σε αίθουσες διδασκαλίας. Η κατάσταση περιγράφηκε από τους εκπαιδευτικούς ως «εκτός ελέγχου».
Σημαντική δημοσιότητα έλαβαν και τα περιστατικά στη Λάρισα, όπου 16χρονος μαθητής ξυλοκοπήθηκε άγρια «σε δύο δόσεις» μέσα στον σχολικό χώρο, αλλά και στην Κρήτη, όπου καταγράφηκαν επεισόδια ακραίου bullying. Τα στοιχεία από το νησί δείχνουν ότι 1 στα 4 παιδιά έχει υποστεί κάποιας μορφής βία στο σχολείο.
Στατιστικά δεδομένα
Τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για την ανήλικη παραβατικότητα είναι αποκαλυπτικά:
- Περίπου 1 στα 3 παιδιά στην Ελλάδα δηλώνει ότι έχει υποστεί κάποια μορφή bullying.
- Το 2024 σημειώθηκε αύξηση 40–46% στα περιστατικά βίας ανηλίκων σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
- Κατά το πρώτο τετράμηνο του 2025, συνελήφθησαν περίπου 3.000 ανήλικοι για διάφορα αδικήματα βίας.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν όχι μόνο αύξηση του αριθμού των περιστατικών, αλλά και ένταση ως προς τη μορφή και τη σκληρότητα της βίας.
Πιθανοί παράγοντες και ερμηνείες
Με βάση τη βιβλιογραφία και τη δημόσια συζήτηση, πιθανοί παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση της βίας στα σχολεία είναι:
- η διάδοση βίαιου περιεχομένου και διαδικτυακού bullying μέσω των κοινωνικών δικτύων,
- η έλλειψη σταθερής οικογενειακής στήριξης και οριοθέτησης,
- η απουσία συστηματικών προγραμμάτων αγωγής ψυχικής υγείας και διαχείρισης συγκρούσεων στα σχολεία,
- ευρύτερες κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που αυξάνουν την ανασφάλεια και την επιθετικότητα.
Η καταγραφή περιστατικών βιντεοσκόπησης και διαπόμπευσης συμμαθητών δείχνει ότι η βία δεν περιορίζεται πλέον στον φυσικό χώρο του σχολείου, αλλά επεκτείνεται και στον ψηφιακό.
Μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου έχουν αναπτυχθεί δομές και εργαλεία υποστήριξης, όπως:
- η πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr για επίσημες αναφορές και ενημέρωση,
- η εφαρμογή SafeYOUth της Ελληνικής Αστυνομίας για άμεση βοήθεια και καθοδήγηση,
- η γραμμή SOS 1056 του οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού» για ανώνυμη στήριξη ανηλίκων.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει:
- στην αυστηροποίηση των ποινών για περιστατικά βίας ανηλίκων,
- στην επαναφορά μέτρων όπως η αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος για μαθητές που βιντεοσκοπούν και διαπομπεύουν συμμαθητές τους,
- στην ενίσχυση των σχολείων με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς για τη διαχείριση κρίσεων.
Συμπεράσματα
Η έρευνα αναδεικνύει ότι η βία στα ελληνικά σχολεία δεν αποτελεί μεμονωμένο ή παροδικό φαινόμενο, αλλά μια σοβαρή και πολυπαραγοντική κοινωνική πρόκληση. Η συνεχής αύξηση των περιστατικών και η σκληρότητα ορισμένων εξ αυτών καθιστούν αναγκαία μια ολιστική προσέγγιση, που θα συνδυάζει:
- συστηματική πρόληψη και αγωγή στο σχολείο,
- ενεργή συμμετοχή και στήριξη από την οικογένεια,
- ενίσχυση των θεσμών ψυχοκοινωνικής υποστήριξης,
- αποτελεσματική αλλά ταυτόχρονα παιδαγωγική εφαρμογή του νομικού πλαισίου.
Μόνο μέσα από συνεργασία Πολιτείας, σχολείου, οικογένειας και των ίδιων των μαθητών μπορεί να μειωθεί ουσιαστικά η σχολική βία και να διαμορφωθούν ασφαλή και συμπεριληπτικά σχολικά περιβάλλοντα.
