Στο επίκεντρο της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης βρέθηκε το γλαύκωμα με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος (8–14 Μαρτίου), μια διεθνή πρωτοβουλία ενημέρωσης που αναδεικνύει τη σημασία της τακτικής οφθαλμολογικής εξέτασης. Η νόσος θεωρείται σήμερα η κυριότερη αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης παγκοσμίως, ενώ στην Ελλάδα εκτιμάται ότι περίπου 170.000 άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών ζουν με γλαύκωμα.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου που διοργάνωσε η Ελληνική Εταιρεία Γλαυκώματος με στόχο την ενημέρωση του κοινού για τα συμπτώματα, την πρόληψη και τις σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές. Τη συζήτηση συντόνισε ο διευθυντής ΕΣΥ της Α’ Οφθαλμολογικής Κλινικής του Οφθαλμιατρείου Αθηνών και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος, Ιωάννης Χαλκιαδάκης, ενώ συμμετείχαν ο καθηγητής Οφθαλμολογίας και πρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρείας Γλαυκώματος Φώτης Τοπούζης, ο επικουρικός καθηγητής Οφθαλμολογίας Στυλιανός Κανδαράκης, ο επικουρικός καθηγητής Ευθύμιος Καρμίρης και ο χειρουργός οφθαλμίατρος Θεόδωρος Φιλιππόπουλος.
Μια νόσος που εξελίσσεται χωρίς συμπτώματα
Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα παθήσεων που προκαλούν προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο, συχνά λόγω αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης. Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι στα αρχικά στάδια εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να μην γνωρίζουν ότι πάσχουν έως ότου προκληθεί σημαντική απώλεια όρασης.
Όπως εξήγησε ο Θεόδωρος Φιλιππόπουλος, παρά τη σημαντική πρόοδο στη διάγνωση και θεραπεία, τα ποσοστά αναπηρίας και τύφλωσης παραμένουν υψηλά διεθνώς. Η βασική αιτία είναι ότι μεγάλο ποσοστό ασθενών παραμένει αδιάγνωστο, καθώς η νόσος εξελίσσεται αργά και συχνά χωρίς προειδοποιητικά σημάδια.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Φώτη Τοπούζη, η συχνότητα του γλαυκώματος ανέρχεται σε περίπου 2,5% στα άτομα άνω των 45 ετών και αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία. Στην Ελλάδα, με βάση τα δεδομένα της επιδημιολογικής μελέτης Thessaloniki Eye Study, το ποσοστό φτάνει το 5,5% σε άτομα άνω των 60 ετών. Από τους περίπου 170.000 ασθενείς που εκτιμάται ότι πάσχουν στη χώρα, σχεδόν οι μισοί παραμένουν αδιάγνωστοι.
Ο ρόλος του προληπτικού ελέγχου
Οι ειδικοί τονίζουν ότι, ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος αποτελεί τον σημαντικότερο τρόπο πρόληψης των σοβαρών επιπλοκών της νόσου. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας μελέτης, όσοι δεν είχαν επισκεφθεί οφθαλμίατρο τον τελευταίο χρόνο είχαν έως και έξι φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να πάσχουν από αδιάγνωστο γλαύκωμα.
Ο Ευθύμιος Καρμίρης, επισήμανε ότι το γλαύκωμα συχνά αποκαλείται «σιωπηλός κλέφτης της όρασης», επειδή δεν προκαλεί πόνο ούτε εμφανή συμπτώματα στα πρώτα στάδια. Όταν όμως η νόσος προχωρήσει, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα, προκαλώντας δυσκολία στην οδήγηση, προβλήματα προσαρμογής στο σκοτάδι και αυξημένο κίνδυνο πτώσεων.
Οι ειδικοί συνιστούν προληπτικό έλεγχο κάθε δύο χρόνια μετά την ηλικία των 40 ετών και ετήσιο έλεγχο μετά τα 60. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό, καθώς ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου μπορεί να είναι έως και δέκα φορές υψηλότερος.
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές
Αν και το γλαύκωμα δεν θεραπεύεται οριστικά, η εξέλιξή του μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Όπως ανέφερε ο Στυλιανός Κανδαράκης, η πρώτη γραμμή θεραπείας είναι συνήθως τα κολλύρια που μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση. Σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζεται η μέθοδος Selective Laser Trabeculoplasty (SLT), ενώ όταν οι προηγούμενες θεραπείες δεν επαρκούν μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση, όπως τραμπεκουλεκτομή ή ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γλαυκώματος, Ιωάννης Χαλκιαδάκης, υπογράμμισε ότι στόχος των ειδικών δεν είναι μόνο η θεραπεία αλλά κυρίως η πρόληψη της τύφλωσης μέσω έγκαιρης διάγνωσης. Όπως σημείωσε, στον ελληνικό πληθυσμό εμφανίζεται συχνά το ψευδοαποφολιδωτικό γλαύκωμα, ένας τύπος της νόσου που μπορεί να εξελιχθεί ταχύτερα εάν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Το βασικό μήνυμα της Παγκόσμιας Εβδομάδας Γλαυκώματος είναι σαφές: η ενημέρωση και ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος μπορούν να προστατεύσουν την όραση και να αποτρέψουν τη μη αναστρέψιμη απώλειά της.
