Η 3η του Σεπτέμβρη δεν είναι μια απλή επέτειος· είναι μια υπενθύμιση. Μια υπενθύμιση ότι η Δημοκρατία κερδήθηκε με αγώνες και θυσίες και ότι δεν είναι δεδομένη.Την εποχή ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ, η Δημοκρατία προσπαθούσε να σταθεί όρθια μετά τη Χούντα, με βαθιές πληγές από τον αυταρχισμό, θεσμούς υπό ανοικοδόμηση και μια κοινωνία που διψούσε για ελευθερία, ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.
Του Δημήτρη Οικονόμου
Σήμερα, μισό αιώνα μετά, ζούμε σε μια εποχή γεμάτη διαφορετικές προκλήσεις: η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ριζικά την εργασία και την επικοινωνία, οι πόλεμοι αποσταθεροποιούν γεωπολιτικά ολόκληρες περιοχές, η κλιματική κρίση απειλεί την ίδια μας την επιβίωση. Αυτές οι προκλήσεις δεν απαιτούν λιγότερη Δημοκρατία, ούτε την ανατροπή της. Απαιτούν περισσότερη Δημοκρατία, ισχυρότερη λογοδοσία και βαθύτερη συμμετοχή των πολιτών.
Η κρίση εμπιστοσύνης: Ένα σήμα κινδύνου
Η Δημοκρατία κινδυνεύει όταν χάνει το περιεχόμενό της. Όταν μετατρέπεται σε κέλυφος χωρίς ουσία. Σήμερα οι απειλές δεν φορούν στολή· κρύβονται πίσω από λαϊκιστικά συνθήματα, από πολιτικές που συγκεντρώνουν εξουσία, από πρακτικές που υπονομεύουν τη δικαιοσύνη και τον Τύπο.
Ο αυταρχισμός δεν έρχεται μόνο από τα άκρα· έρχεται και μέσα από την καθημερινή απαξίωση των θεσμών. Και βρίσκει πρόσφορο έδαφος όταν η κοινωνία αισθάνεται αδύναμη και εγκαταλελειμμένη.
Στη χώρα μας η σημερινή κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας φέρει τεράστιες ευθύνες. Αντί να ενισχύει τη διαφάνεια, προχώρησε στη συγκέντρωση εξουσιών και στην απαξίωση των ανεξάρτητων θεσμών. Οι σκιές στις ελευθερίες του Τύπου, οι υποκλοπές, η αδιαφάνεια στη διαχείριση δημόσιων πόρων έχουν οδηγήσει σε πρωτόγνωρη κρίση εμπιστοσύνης.
Οικονομικές ανισότητες: το γόνιμο έδαφος της αμφισβήτησης
Η οικονομία είναι ο καθρέφτης της Δημοκρατίας. Όταν οι λίγοι γίνονται πλουσιότεροι και οι πολλοί φτωχότεροι, όταν η εργασία απαξιώνεται και οι νέοι ζουν με μισθούς που δεν φτάνουν για να πληρώσουν ενοίκιο, τότε η Δημοκρατία τραυματίζεται.
- Οι νέοι σήμερα ζουν χειρότερα από τις προηγούμενες γενιές: με ανεργία, επισφαλείς θέσεις, αδυναμία να αποκτήσουν σπίτι ή οικογένεια.
- Οι εργαζόμενοι βλέπουν την παραγωγικότητά τους να αυξάνεται, αλλά τον μισθό τους να μένει στάσιμος.
- Οι ανισότητες διευρύνονται, το κοινωνικό συμβόλαιο διαλύεται, και η αίσθηση αδικίας φουντώνει.
Σε αυτή τη συνθήκη, οι πολίτες αρχίζουν να αναρωτιούνται: «Τι μου προσφέρει η Δημοκρατία;» Κι αν η απάντηση είναι «ανασφάλεια και αδικία», τότε ανοίγει η πόρτα σε εκείνους που υπόσχονται «γρήγορες λύσεις» με αυταρχικά μέσα.
Από την απογοήτευση στην προοπτική
Η Δημοκρατία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη. Αυτό είναι το μεγάλο μας καθήκον:
- Να υπερασπιστούμε την ισονομία και τη λογοδοσία.
- Να δώσουμε πραγματικές λύσεις σε στέγαση, εργασία, κοινωνική προστασία.
- Να αποδείξουμε ότι το κράτος λειτουργεί για όλους, όχι για τους λίγους.
- Να χτίσουμε μια οικονομία που μοιράζει ευκαιρίες, όχι μόνο πλούτο στους ισχυρούς.
Το ΠΑΣΟΚ γεννήθηκε για να εκφράσει τη λαϊκή κυριαρχία και να φέρει τον λαό στο κέντρο της Δημοκρατίας. Αυτή είναι και σήμερα η αποστολή του: να ενώσει την κοινωνία γύρω από ένα νέο, δίκαιο, βιώσιμο κοινωνικό συμβόλαιο.
Η 3η του Σεπτέμβρη μας θυμίζει ότι η Δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Κατακτάται και υπερασπίζεται καθημερινά.
Κι αν σήμερα βρίσκεται ξανά στο απόσπασμα, είναι γιατί οι ανισότητες την πυροβολούν, η ανασφάλεια τη διαβρώνει, και οι επίδοξοι αυταρχικοί καραδοκούν.
Απέναντι σε αυτούς, η απάντηση είναι μία: Δικαιοσύνη, Ισότητα, Δημοκρατία με περιεχόμενο. Και αυτήν την απάντηση, το ΠΑΣΟΚ έχει καθήκον να τη δώσει ξανά.
Άρθρο στην “Εφ. Συν” με αφορμή την επέτειο ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ
