Η Μεταπολίτευση του 1974, η οποία υπήρξε το θεμέλιο της σύγχρονης δημοκρατικής λειτουργίας στην Ελλάδα, φαίνεται να φτάνει στο τέλος της.
Η γενιά που είδε την επιστροφή της δημοκρατίας και τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού συστήματος σταδιακά αποχωρεί, και μαζί της, το πολιτικό κλίμα της χώρας φαίνεται να εισέρχεται σε μία φάση κρίσης. Σήμερα, η Μεταπολίτευση μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωτικά απαξιωμένη για πολλούς, καθώς τα πολιτικά κόμματα βρίσκονται σε παρακμή και η αποχή από τις κάλπες φτάνει σε πρωτοφανή επίπεδα. Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο αυτής της εξέλιξης είναι η δυσκολία των πολιτικών ηγετών να συγκινήσουν ούτε καν τους πιο πιστούς υποστηρικτές τους, γεγονός που δημιουργεί την αίσθηση ότι η ελληνική πολιτική σκηνή περνά μία βαθιά κρίση νομιμοποίησης.
Τα τελευταία χρόνια, η αποχή από τις εκλογές έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Μισοί και πλέον από τους Έλληνες ψηφοφόρους απέχουν από τις κάλπες, καταδεικνύοντας την απογοήτευσή τους από το πολιτικό σύστημα. Αν και η αποχή μπορεί να είναι συνηθισμένο φαινόμενο σε χώρες με σταθερά πολιτικά συστήματα, στην Ελλάδα, με την ιστορική παράδοση των κινημάτων και των μαζικών διαδηλώσεων, η αποχή έχει αποκτήσει έναν άλλο, πιο ανησυχητικό χαρακτήρα. Δεν πρόκειται μόνο για πολιτική ανυποληψία, αλλά για την πλήρη απουσία εμπιστοσύνης στους θεσμούς και τα κόμματα που κυριαρχούν στην πολιτική σκηνή.
Η Απαξίωση των Πολιτικών Κομμάτων
Τα κόμματα που είχαν πρωταγωνιστήσει στη Μεταπολίτευση, και τα οποία είχαν εκφράσει τις προσδοκίες μιας ολόκληρης γενιάς, πλέον φαίνεται να έχουν εξαντλήσει τη δυναμική τους. Το ΠΑΣΟΚ, η ΝΔ, και η Αριστερά, τα κύρια πολιτικά ρεύματα που καθόρισαν την πορεία της χώρας από το 1974 και μετά, αντιμετωπίζουν σοβαρές εσωτερικές κρίσεις. Τα προβλήματα αυτά δεν είναι μόνο οργανωτικά, αλλά και ιδεολογικά. Η συρρίκνωση των παραδοσιακών πολιτικών σχημάτων, η αδυναμία ανανέωσης και η απουσία ενιαίας στρατηγικής καθιστούν τα κόμματα αυτά αδιάφορα, τόσο για τον μέσο πολίτη όσο και για τους ίδιους τους πολιτικούς τους.
Ειδικότερα, η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, δύο κόμματα που είχαν συνδεθεί με την πολιτική σταθερότητα και την ανάπτυξη, βρίσκονται σε μια πορεία αποσύνθεσης. Η ΝΔ, αν και παραμένει το μεγαλύτερο κόμμα, είναι πλέον εγκλωβισμένο σε εσωτερικές αντιφάσεις και σε μια πολιτική γραμμή που δεν αποτυπώνει πια το αίτημα για κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη. Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ, έχοντας βιώσει σοβαρές κρίσεις ηγεσίας και πολιτικής κατεύθυνσης, δεν καταφέρνει να ανασυνταχθεί, και η κληρονομιά του έχει υποχωρήσει σημαντικά μπροστά στην άνοδο νέων πολιτικών δυνάμεων.
Η Αριστερά, με το ΣΥΡΙΖΑ να ηγείται της αντιπολίτευσης, έχει επίσης αντιμετωπίσει τα δικά της αδιέξοδα. Η προδοσία των προσδοκιών του 2015, η συνθηκολόγηση με τους θεσμούς της Ε.Ε. και η απογοήτευση από την αδυναμία υλοποίησης ριζοσπαστικών πολιτικών έχουν προκαλέσει σοβαρές αμφιβολίες για την ικανότητά της να εκφράσει το όραμα για μια διαφορετική Ελλάδα.
Πολιτικοί Υποψήφιοι και Ηγεσία
Αλλά και οι ίδιοι οι πολιτικοί ηγέτες δεν φαίνεται να έχουν καταφέρει να αναζωογονήσουν την πολιτική ζωή της χώρας. Αντίθετα, η πολιτική αρένα κυριαρχείται από προσωπικότητες που φαίνονται αδύναμες να εμπνεύσουν ή να κινητοποιήσουν τους πολίτες. Αν και οι πολίτες δεν είναι πάντα έτοιμοι να αναγνωρίσουν το ίδιο επίπεδο ατομικής ευθύνης στους πολιτικούς, η αλήθεια είναι ότι η πλειονότητα των πολιτικών δεν καταφέρνει ούτε καν να συγκινήσει τους προσωπικούς τους ψηφοφόρους, αναδεικνύοντας το κενό εμπιστοσύνης που υπάρχει μεταξύ των πολιτικών και της κοινωνίας.
Η πολιτική ζωή στη χώρα μας έχει περάσει σε μια φάση πολιτικής απογοήτευσης, όπου οι περισσότεροι πολίτες βλέπουν την πολιτική ως μια διαδικασία αποκομμένη από τα καθημερινά τους προβλήματα και αγωνίες. Το πολιτικό σύστημα φαίνεται να έχει εγκλωβιστεί σε μια σειρά από συμβιβασμούς και αναποτελεσματικές στρατηγικές, οι οποίες δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιστρέψουν την πορεία της απαξίωσης.
Η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα αναδεικνύει την ολοκλήρωση μιας εποχής και την ανάγκη για βαθιές αλλαγές. Η Μεταπολίτευση του 1974, παρά τις πολλές επιτυχίες της στην αποκατάσταση της δημοκρατίας, φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα όρια της. Οι πολιτικοί θεσμοί χρειάζονται ανανέωση, και το πολιτικό σύστημα απαιτεί μια νέα βάση εμπιστοσύνης και συμμετοχής. Εάν δεν υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι πολιτικές δυνάμεις επικοινωνούν με τους πολίτες και αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα προβλήματα, η ελληνική πολιτική σκηνή κινδυνεύει να βυθιστεί περαιτέρω στην αδιαφορία και την κρίση.
