Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου, 2022
19.6 C
Athens

Η σκοπιμότητα της Τουρκίας

Υπάρχει ένα πολύ κακό σενάριο.

Η τοξικότητα και η λεκτική βία που εκπέμπεται σταθερά πλέον από την Αγκυρα να αποτελεί μέρος ενός σχεδίου του οποίου ένα από τα βασικά επόμενα στάδια είναι μια κρίση που θα περιλαμβάνει και μια υψηλής έντασης και διακυβεύματος στρατιωτική αντιπαράθεση.

Αυτή η καθημερινή επιθετικότητα, οι απροκάλυπτες απειλές, η έξαψη των εθνικιστικών αντανακλαστικών μιας μερίδας της τουρκικής κοινής γνώμης δεν μπορεί πλέον να ερμηνευθεί μόνο στο πλαίσιο εσωτερικών πολιτικών επιδιώξεων και αναγκών. Προφανώς, ο Τούρκος πρόεδρος χρειάζεται το ακροατήριο του Μπαχτσελί και θα συνεχίζει να το ερεθίζει.

Ομως, αυτή η σκοπιμότητα δεν είναι αρκετή για να εξηγήσει τη συγκυρία. Ακόμη και μετά την εισβολή στην Κύπρο, στα Ιμια ή στην περίπτωση του εγκληματικού χειρισμού της υπόθεσης Οτσαλάν, η Αγκυρα δεν εγκατέλειψε τη διπλωματική –έστω υψηλότατων τόνων– γλώσσα.

Για τους ρέκτες των ιστορικών αναλογιών, της ναζιστικής εισβολής στην Πολωνία προηγήθηκε και τη συνόδευσε μια επιθετική προπαγάνδα ψεύδους περί πολωνικών επιθέσεων με θύμα τη γερμανική εθνοτικά κοινότητα της χώρας (Volksdeutschen). Της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και το 2014 και το 2022 προηγήθηκε μια σταθερή εκπομπή προπαγάνδας περί ναζί στο Κίεβο. Και βεβαίως δεν πρέπει να ξεχνάμε και το τι προηγήθηκε των Σεπτεμβριανών του 1955.

Η τουρκική τακτική επιχειρεί να διαμορφώσει ένα πλαίσιο στο οποίο η Ελλάδα περιγράφεται ως ο επιτιθέμενος και ως πιόνι των εχθρών της Τουρκίας. Κατά σύμπτωση όλοι αυτοί εντοπίζονται στη Δύση. Επαναπροωθεί πρόσφυγες και μετανάστες σε στεριά και θάλασσα, φιλοξενεί και εκπαιδεύει τρομοκράτες, προσφέρει προστασία σε πραξικοπηματίες, παρενοχλεί τα τουρκικά μαχητικά και πάνω από όλα έχει καταλάβει τουρκικά νησιά πριν από 20 χρόνια και έχει στρατιωτικοποιήσει τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τα οποία θα χάσει όταν η Τουρκία «θα έλθει μια νύχτα».

Το χειρότερο σε μια έτσι κι αλλιώς οριακή, όπως εξελίσσεται, διπλωματική κατάσταση είναι ότι η καθημερινή προπαγάνδα και η αναπαραγωγή της μπορεί να γίνει αντιληπτή ως ρεαλιστική αποτύπωση. Στο ενδεχόμενο μιας ομαδικής παράκρουσης, μια κατασκευασμένη εικόνα αντιμετωπίζεται πιο εύκολα απ’ ό,τι πιστεύουν κάποιες και κάποιοι ως «πραγματική».

Την ίδια στιγμή, υπάρχει μια γεωπολιτική πραγματικότητα που ίσως αλλάζει ταχύτατα και δεν είναι καθόλου εικονική. Για το καθεστώς Ερντογάν η Δύση δεν είναι πλέον –και μάλλον δεν ήταν ποτέ– το πλαίσιο αναφοράς της τουρκικής κοινωνικής, πολιτικής, πολιτισμικής, ακόμη και οικονομικής εξέλιξης. Πέρα από τις γνωστές (νεο)οθωμανικές αυτοκρατορικές αυταπάτες, για την ελίτ που κυβερνάει τη χώρα εδώ και είκοσι χρόνια η Τουρκία είναι ένα «Κεντρικό Κράτος» (Central State) που δεν περιορίζεται στις επιλογές και προτιμήσεις της από κανένα θεσμικό ή άλλο γεωπολιτικό περιορισμό. Η συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ είναι σημαντική για τα μέλη του, αλλά για την Τουρκία είναι χρήσιμη στον βαθμό που αναγνωρίζεται η αυτονομία της. Οι σχέσεις με τη Ρωσία του Πούτιν είναι απόδειξη, από τη μία, στρατηγικής χειραφέτησης και, από την άλλη, μοχλός πίεσης στη Δύση. Η Ουάσιγκτον και αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πασχίζουν να ισορροπήσουν μεταξύ μιας Τουρκίας που δεν εμπιστεύονται και δεν ελπίζουν στη συμμαχική συμπόρευση (βλ. Ουκρανία, Λιβύη, Συρία), αλλά και δεν είναι καθόλου έτοιμες να τη δουν να συμμαχεί με τη βασική της απειλή. Για τις δυτικές ελίτ, η ελπίδα είναι ότι οι εκλογές θα λύσουν αυτό το αφόρητο δίλημμα.

Ο πρόεδρος Ερντογάν προφανώς και εκμεταλλεύεται αυτή τη στρατηγική παράλυση που προκαλεί το τουρκορωσικό «παίγνιο». Για τη Μόσχα, η Τουρκία είναι χρήσιμη ως μέλος της Δύσης και του ΝΑΤΟ. Ως ένας παράγοντας που θα υπονομεύει συνεχώς τη συνοχή της και θα πιέζει την Ελλάδα, στην οποία αρκετοί στη Δύση επενδύουν ως σημαντικό κομμάτι στο παζλ της δυτικής στρατηγικής ανάσχεσης του ρωσικού αναθεωρητισμού.

Πέρα από τη γεωπολιτική συγκυρία, για το καθεστώς Ερντογάν η Ρωσία του Βλαδίμηρου Πούτιν έχει και πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Στον νέο κόσμο που αναδύεται, η Τουρκία του Ερντογάν έχει ήδη ταχθεί με το μέτωπο των «ανελεύθερων δημοκρατιών» (illiberal democracies). Εκεί όπου οι «ηγέτες» δεν φεύγουν έπειτα από εκλογές.

* Ο κ. Κώστας Υφαντής είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και διευθυντής του ΙΔΙΣ, Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Τα πιο πρόσφατα στη κατηγορία

Ο Ερντογάν εφαρμόζει το «madman strategy» του Κίσινγκερ λίγο πριν επιτεθεί στην Ελλάδα

Εδώ και καιρό έχουμε επισημάνει τον ορατό κίνδυνο μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης. Πλέον οι περισσότεροι αναλυτές καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα. Ο Ρ.Τ.Ερντογάν θα επιχειρήσει το...

Σε τροχιά σύγκρουσης ο Ερντογάν;

Θα ρισκάρει ο Τούρκος Πρόεδρος μία ολική στρατιωτική αναμέτρηση με την Ελλάδα; Από το 1973, η Τουρκία αναπτύσσει σταθερά μία επιθετική πολιτική αναθεώρησης των...

Δυστυχώς όλες οι προφητείες θα βγουν αληθινές.

Τα καυσόξυλα, λέει, πήγαν 230 ο τόνος και θα φτάσουν στα 300 ευρώ. Το πέλετ ήδη κοστίζει διπλάσια τιμή από πέρυσι. Πάει και η ενέργεια. Τέλος χρόνου “πρόνοιας”...

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο τελευταίος πρωθυπουργός της Νέας Δημοκρατίας;

Ξεκινάμε από τα βασικά. Οι δέξιοι ψηφοφόροι έχουν αποδείξει διαχρονικά την επαναστατικότητά τους. Ήτοι, το εκλογικό μαύρισμα ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τις λανθασμένες πολιτικές που εφάρμοσαν...

Κύριοι, έχετε γίνει οι μεγαλύτεροι κάφροι…

Από το κακό στο χειρότερο κι από κει στο χείριστο, ένα ζευγάρι παρωπίδες δρόμος. Σσσς, πριν πείτε το οτιδήποτε- ακούστε: ένα συνεχές χριτς-χριτς-χρατς-χριτς, το οποίο μπορεί κανείς...

Ο διάβολος και το λιβάνι

O αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ξεκίνησε τη συνέντευξη του στο Βελλίδειο αμήχανα και μουδιασμένα. Έπρεπε να ομολογήσει κάτι που δεν είχε πει στην προ ημερησίας διατάξεως...

Και μη χειρότερα…

Πρελούδιο κακών μαντάτων σε μία εβδομάδα ιστορικών αποφάσεων στο μέτωπο της ενέργειας και της νομισματικής πολιτικής; Πιθανόν ναι, αν και οι εξελίξεις έχουν πάρει…...

Βρείτε μας

7,826ΥποστηρικτέςΚάντε Like
133ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
1,225ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Λαϊκό Θέατρο Σκιών

Τα νέα και τα βίντεο του Καραγκιόζη

Διαβάστε Επίσης

Χρυσή εποχή Σερβίας-Τουρκίας & Bayraktar για το Βελιγράδι… βρε τ’ “αδέρφια”

Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι συζήτησε με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ...

“Μπαρουταποθήκη” της Τουρκίας η Αλβανία και ασκήσεις με Αζέρους που “στοχεύουν” Ελλάδα

Η λίστα των “δώρων” των Τούρκων στους Αλβανούς, περιλαμβάνει από αυτόματα τυφέκια, όλμους, ρουχισμό,...

Η θεωρία συνωμοσίας εναντίον της Τουρκίας και η παρουσία των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων

Η παρουσία των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ελλάδα, τα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα αλλά και...

Η αμφισβήτηση του ρόλου της Τουρκίας παίρνει διαστάσεις

Ο ρόλος και η αξία της Τουρκίας στο διεθνές σύστημα ήταν για πολύ καιρό...