Το «Έργο των Βιβλίων» γεννιέται στο Μάιντς
Στις 30 Σεπτεμβρίου 1452, στην πόλη Μάιντς (Μαγεντία) της Γερμανίας, γράφεται ιστορία. Κάτω από το φως των κεριών, οι σελίδες λάμπουν, με 42 γραμμές κειμένου, τέλεια στοιχισμένες. Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο Λόγος δεν αντιγράφεται πια με το χέρι, αλλά τυπώνεται.
Ο Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ (Γουτεμβέργιος), ένας άνδρας στα πενήντα του, σκύβει πάνω από το δημιούργημά του, το οποίο ονομάζει Das Werk der Bücher – «το έργο των βιβλίων». Δίπλα του, εργάτες κατεβάζουν με δύναμη τις ξύλινες πρέσες, και κάθε φύλλο χαρτιού, υγρό από το μελάνι, μεταμορφώνεται σε ένα κομμάτι επανάστασης.
Η Βίβλος, μεταφρασμένη στα λατινικά από τον Ιερώνυμο, παίρνει σάρκα και οστά σε δεκάδες αντίτυπα, παύοντας να είναι ένα μοναδικό χειρόγραφο, φυλαγμένο σε μοναστήρια και παλάτια.
Η Δίκη και η Απώλεια του Ελέγχου
Ωστόσο, η πορεία της εφεύρεσης δεν είναι ανώδυνη. Ο βασικός χρηματοδότης του Γουτεμβέργιου, ο τραπεζίτης Γιόχαν Φουστ, στρέφεται εναντίον του. Τον σέρνει στα δικαστήρια, ζητώντας πίσω τα χρήματα ή τον έλεγχο του πολύτιμου πιεστηρίου. Το 1455 ο Γουτεμβέργιος, ο άνθρωπος πίσω από την πιο σημαντική εφεύρεση της δεύτερης χιλιετίας, χάνει την υπόθεση και μένει σχεδόν χρεοκοπημένος. Ο Φουστ αποκτά την πρέσα και το δικαίωμα να συνεχίσει τις εκτυπώσεις. Παρόλα αυτά, το έργο έχει ήδη ξεκινήσει. Τα πρώτα αντίτυπα έχουν δει το φως και ο αντίκτυπος είναι άμεσος: στη Φρανκφούρτη, ο μελλοντικός Πάπας Πίος Β΄ γράφει ότι αντίκρισε σελίδες της νέας Βίβλου και έμεινε άφωνος.
Η Πρώτη Έντυπη Βίβλος Ολοκληρώνεται
Το 1456 ολοκληρώνονται τα πρώτα πλήρη αντίτυπα της Γουτεμβέργιας Βίβλου – της πρώτης έντυπης, της πρώτης μαζικά παραγόμενης. Κάθε αντίτυπο απαιτούσε εκατοντάδες φύλλα, ειδικό χαρτί, μελάνι που «κάθεται» πάνω στο μέταλλο, και τη σύνθεση 290 διαφορετικών γραμμάτων για να δημιουργηθούν λέξεις και κόσμοι. Οι μοναχοί που για αιώνες αντέγραφαν χειρόγραφα, βλέπουν τώρα κάτι αδιανόητο: ένα βιβλίο που δεν χρειάζεται χρόνια για να ολοκληρωθεί, αλλά βγαίνει σε δεκάδες, σε εκατοντάδες αντίτυπα. Μοναστήρια, πανεπιστήμια και πλούσιοι έμποροι σπεύδουν να αποκτήσουν ένα αντίτυπο. Παρότι κόστιζε όσο τρία χρόνια μισθός ενός υπαλλήλου, ήταν φθηνότερο από οποιοδήποτε χειρόγραφο, και σύντομα φτάνει ως την Αγγλία, τη Σουηδία και την Ουγγαρία.
Η Αρχή Ενός Νέου Κόσμου
Η Ευρώπη δεν είναι πια ίδια. Η Γουτεμβέργια Βίβλος δεν είναι μόνο η απαρχή της τυπογραφίας, αλλά η απαρχή της μαζικής διάδοσης της γνώσης. Σπέρνει τους σπόρους της Αναγέννησης, της Επιστημονικής Επανάστασης και της Μεταρρύθμισης. Σήμερα, λιγότερα από 50 αντίτυπα σώζονται, φυλασσόμενα σε βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο, με την αξία τους να ανέρχεται σε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια. Μα η αληθινή τους αξία είναι ανεκτίμητη: σηματοδοτούν τη στιγμή που η ανθρωπότητα έμαθε ότι η γνώση μπορεί να πολλαπλασιάζεται και οι ιδέες, αντί να είναι προνόμιο λίγων, μπορούν να ταξιδεύουν ελεύθερα. Όλα ξεκίνησαν ένα φθινοπωρινό πρωινό της 30ης Σεπτεμβρίου, όταν ο ήχος της πρώτης τυπογραφικής πρέσας αντήχησε σαν προανάκρουσμα ενός νέου κόσμου.
