Το φθινόπωρο έφερε βροχές και αρκετές μάλιστα. Κι όμως, η Αττική κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Η αντίφαση δεν είναι απλώς μετεωρολογική. Είναι βαθιά πολιτική. Είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών διαχείρισης με όρους αναβολής, υποτίμησης και αργόσυρτων αντιδράσεων.
Την ώρα που οι δρόμοι πλημμύριζαν, τα φράγματα άδειαζαν. Την ώρα που οι πολίτες έβλεπαν νερό να τρέχει ανεξέλεγκτο στις πόλεις, τα υδατικά αποθέματα της μεγαλύτερης μητροπολιτικής περιοχής της χώρας είχαν φτάσει στο κόκκινο.
Η απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων να εισηγηθεί την κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, έπειτα από αίτημα της ΕΥΔΑΠ και μελέτη του ΕΜΠ, αποκαλύπτει μία πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να ωραιοποιηθεί:
η χώρα εισέρχεται σε μια νέα εποχή υδατικής ανασφάλειας, για την οποία πολιτείες και κυβερνήσεις είχαν χρόνια να προετοιμαστούν, και δεν το έκαναν.
Η λειψυδρία δεν έπεσε από τον ουρανό. Την αφήσαμε να έρθει.
Γιατί φτάσαμε ως εδώ;
- Γιατί τα έργα ενίσχυσης των ταμιευτήρων Ευήνου–Μόρνου (το λεγόμενο Έργο Εύρυτος) λιμνάζουν επί χρόνια σε στάδια σχεδιασμού και διαγωνισμών.
- Γιατί η υδατική πολιτική παραμένει αμυντική, χωρίς εθνικό στρατηγικό σχέδιο, μόνο με πυροσβεστικές παρεμβάσεις.
- Γιατί οι απώλειες δικτύου, η διαρροή και η κακή συντήρηση μετατρέπουν το νερό σε μόνιμη θυσία της γραφειοκρατίας.
- Γιατί η κλιματική κρίση δεν είναι θεωρία. Είναι ο πολλαπλασιαστής των αδυναμιών μας.
Και δεν είναι μόνο η Αττική: Λέρος, Πάτμος, και –όπως όλα δείχνουν– σύντομα το Μεγανήσι, ακολουθούν την ίδια πορεία. Τα νησιά δίψασαν πρώτα. Οι πόλεις διψούν τώρα. Ποιος θα διψάσει αύριο;
Η πολιτική ευθύνη δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από το «αναπόφευκτο»
Όταν μια περιφέρεια πέντε εκατομμυρίων ανθρώπων βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για νερό, δεν αρκούν τεχνικές αναλύσεις. Χρειάζεται πολιτική λογοδοσία.
Χρειάζεται να απαντηθούν τα βασικά ερωτήματα:
- Γιατί φτάσαμε στο παρά πέντε των ταμιευτήρων για να ενεργοποιηθούν επιταχυντικές διαδικασίες;
- Γιατί το έργο Εύρυτος δεν είχε ήδη ολοκληρωθεί ή τουλάχιστον προχωρήσει ουσιαστικά;
- Γιατί η πολιτεία παρακολουθεί τη φθορά των υποδομών σαν να είναι φυσικός νόμος κι όχι αποτέλεσμα παραλείψεων;
- Γιατί δεν υπάρχει ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο διαχείρισης υδάτων που να λαμβάνει υπόψη την κλιματική κρίση και τις ανάγκες της επόμενης δεκαετίας;
Αν δεν τα ρωτήσουμε σήμερα, θα τα πληρώσουμε αύριο.
Το νερό δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι ζήτημα Δημοκρατίας.
Διότι το νερό είναι δημόσιο αγαθό. Και όταν το δημόσιο αγαθό γίνεται σπάνιο, η κρίση αγγίζει την ουσία της πολιτικής: την ικανότητα του κράτους να προστατεύει, να προβλέπει, να οργανώνει.
Σήμερα η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Η λειψυδρία στην Αττική είναι προειδοποίηση – και ίσως η τελευταία – ότι η χώρα πρέπει να αλλάξει μοντέλο διαχείρισης φυσικών πόρων.
Αν δεν το κάνει, θα ακολουθήσουν:
- περιορισμοί κατανάλωσης
- υδρολογική ανασφάλεια
- επιβάρυνση τιμολογίων
- συγκρούσεις μεταξύ περιοχών και χρήσεων
Και πάνω απ’ όλα, μια μόνιμη αίσθηση ότι το κράτος δεν μπορεί να κάνει το αυτονόητο.
Τα έργα πρέπει να ξεκινήσουν χθες. Και η πολιτική σοβαρότητα επίσης.
Η επιτάχυνση των έργων Ευήνου–Μόρνου είναι σωστή, αλλά καθυστερημένη. Η πολιτεία οφείλει να κάνει περισσότερα:
- Να θωρακίσει τις πηγές.
- Να εκσυγχρονίσει τα δίκτυα.
- Να υιοθετήσει σχέδια εξοικονόμησης με πραγματική εφαρμογή.
- Να δώσει κίνητρα για ορθολογική χρήση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
- Να πει ξεκάθαρα την αλήθεια στους πολίτες: το νερό δεν είναι ανεξάντλητο.
Γιατί, αν κάτι έγινε σήμερα ξεκάθαρο, είναι ότι η λειψυδρία δεν είναι μελλοντικό σενάριο. Είναι παρόν.
Και όταν το νερό τελειώνει, τελειώνουν και οι δικαιολογίες.
