Τρίτη, 28 Ιουνίου, 2022
25.6 C
Athens

Μάσκα: Πότε φορέθηκε για πρώτη φορά – Η ιστορία της

Η μάσκα καλύπτει ή μεταμφιέζει το πρόσωπο για να κρύψει τον βαθύτερο ψυχισμό του και μαζί με αυτόν τα πραγματικά αισθήματα και τις αληθινές διαθέσεις εκείνου που τη φοράει.

Το δίδυμο της αποκάλυψης και της συγκάλυψης αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό της μάσκας και τη συνοδεύει σε όλη την πορεία της ως αντικειμένου πολιτισμού μέσα στον χρόνο. Στις ημέρες μας, βεβαίως, η μάσκα δεν συνιστά αντικείμενο, αλλά μέσον προστασίας. Γι’ αυτό και είναι πια υποχρεωτική, για οπουδήποτε θέλουμε να μετακινηθούμε, σε εσωτερικούς ή ακόμη και αρκετές φορές σε εξωτερικούς χώρους. Πρόκειται για διεθνή πρακτική, όπως φαίνεται και από τα βίντεο τα οποία προβάλλονται σε όλες τις τηλεοράσεις και σε όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ιστορία της μάσκας

Η ιστορία της μάσκας, και ειδικότερα της ιατρικής και της προστατευτικής μάσκας, ξεκινάει από την επιδημία της πανούκλας που ενέσκηψε στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα, για να επανακάμψει δριμύτερη κατά τον 17ο και κατά τον 18ο αιώνα. Οι γιατροί φοβούνταν τότε τη μετάδοση του μιάσματος (τις βλαβερές μυρωδιές που κυκλοφορούσαν στον αέρα) και ως εκ τούτου παραγέμιζαν τις μάσκες με βότανα, μπαχαρικά και αποξηραμένα λουλούδια, τα οποία θα εμπόδιζαν, όπως φαντάζονταν, τη μετάδοση της νόσου.

Στη Βόρεια Αμερική, προτού ξεσπάσει η παγκόσμια επιδημία της γρίπης του 1918, οι γιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό φορούσαν μάσκα όποτε είχαν να αντιμετωπίσουν περιστατικό μεταδοτικής ασθένειας, όταν όμως η γρίπη άρχισε να τρέχει σε ολόκληρο τον πλανήτη, οι κάτοικοι των περισσότερων πόλεων, τόσο στη Βόρεια Αμερική όσο και αλλού, υποχρεώθηκαν να φορέσουν μάσκα – κάτι που έκανε αργότερα τους ιστορικούς να μιλήσουν για τη μάσκα ως σύμβολο από τη μια πλευρά εγρήγορσης και από την άλλη πειθαρχίας. Οι γυναίκες, οι οποίες κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο έπλεκαν τις κάλτσες των στρατιωτών και ετοίμαζαν τους επιδέσμους τους, ξεκίνησαν να φτιάχνουν μάσκες, αναλαμβάνοντας με ενθουσιασμό το καινούργιο πατριωτικό τους καθήκον. Η μάσκα δεν ήταν παρά ελάχιστα δημοφιλής στη γρίπη του 1918 στον Καναδά, και οι άνθρωποι έσπευδαν να τη φορέσουν μόνο όταν εμφανιζόταν η αστυνομία στους δημόσιους χώρους, για να κάνει τους σχετικούς ελέγχους. Στην Ιαπωνία των ίδιων χρόνων, παρόλα αυτά, η κατάσταση αποδείχθηκε εντελώς διαφορετική. Ο κόσμος επικρότησε σφόδρα το μέτρο για την προστασία μέσω της μάσκας κι όχι μόνο αυτό: αποθέωσε τη μάσκα ως έμβλημα της μοντέρνας εποχής και δεν σταμάτησε να φοράει τη φοράει ακόμα κι όταν τέλειωσε ο πόλεμος. Τα εμβόλια που αντιμετώπισαν την παγκόσμια εξάπλωση της γρίπης έβαλαν τέλος στη χρήση της μάσκας, αλλά η ίδια επανήλθε κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, ως μέτρο προφύλαξης απέναντι στον κίνδυνο της μεταδοτικότητας που παρουσίαζαν διάφορες αλλεργίες.

Οι μάσκες επανεμφανίστηκαν στον αιώνα μας, όταν στις αρχές του ξέσπασε η επιδημία του SARS. Στην Ιαπωνία έγιναν υποχρεωτικές όχι μόνο για τους ηλικιωμένους, αλλά και για τους νέους, ενώ οι αρχές επικαλέστηκαν για όλους, μικρούς και μεγάλους, την ανάγκη να εφαρμοστεί στην πράξη η υποχρέωση της ατομικής ευθύνης – και μπορεί το να φοράει κανείς μάσκα να μη θεωρήθηκε αυτή τη φορά μόδα, προβλήθηκε, όμως, ως δείγμα εκδήλωσης μεγάλης ευγένειας και εξαιρετικής λεπτότητας. Στην Κίνα, όπου η ιστορία της μάσκας ξεκινάει από την αυγή του 20ου αιώνα, με την κομμουνιστική κυβέρνηση να μοιράζει μάσκες στον πληθυσμό μετά το 1949, για να τον διαφυλάξει έναντι ενός πιθανού βιολογικού πολέμου, ο SARS επέβαλε εκ νέου στους πολίτες να γίνουν μασκοφόροι ενώ όταν εμφανίστηκε ο κορονοϊός οι πρώτοι οι οποίοι υποχρεώθηκαν να φορέσουν μάσκα στον Καναδά ήταν όσοι είχαν αποδεδειγμένα επαφές με την Ασία. Στο μεταξύ, οι χρωματιστές μάσκες, όπως και οι μάσκες με κάποιον καλλιτεχνικό αέρα, που ήταν ανέκαθεν πολύ αγαπητές στην Ινδία, την Ταϊβάν και την Ταϊλάνδη, τράβηξαν την προσοχή και δεν είναι ασφαλώς τυχαίο το γεγονός ότι οι ‘’New York Times’’ παρότρυναν τους αναγνώστες τους στις ΗΠΑ να αγοράσουν μάσκες με ζωγραφιές κινουμένων σχεδίων ή με την αμερικανική σημαία – το τελευταίο ως απόδειξη της αγάπης τους για τη δημοκρατία.

Πέρα από τους ιατρικούς και τους προστατευτικούς λόγους για τη χρήση τους, και για να επιστέψουμε εκεί απ’ όπου ξεκινήσαμε, οι μάσκες έχουν συνδεθεί επί αιώνες με τις κατασκευαστικές δεξιότητες του ανθρώπου. Γιατί δεν υπάρχουν μόνο οι μάσκες οι οποίες απλώς κρύβουν ένα πρόσωπο από τη δημόσια έκθεση, όντας μάλλον απλές στην κατασκευή τους, αλλά και οι μάσκες που φτιάχνονται από πολλά και περίτεχνα υλικά: ξύλο, μέταλλο, πέτρα, δέρμα ζώου, χαρτί ή ελεφαντόδοντο. Τέτοιες μάσκες απαιτούν και το ανάλογο κοστούμι κάθε φορά, για να ανταποκριθεί ο συνδυασμός κοστουμιού και μάσκας στην παράδοση που θέλουμε, και να μπορεί να αποκτήσει (και να διεκδικήσει) τη συμβολική του λειτουργία. Από αυτό το σημείο και πέρα, θα βρούμε μάσκες για όλες τις ανάγκες και τις προτιμήσεις: μάσκες ιατρικές και χειρουργικές, μάσκες ανθρωπομορφικές, με ρεαλιστικό, σχεδόν φυσικό σχεδιασμό, αλλά και μάσκες τελετουργικές και αφαιρετικές, που εκπροσωπούν είτε πλάσματα της φαντασίας μας είτε κάποιους μυθικούς μας προγόνους. Μάσκες σαν κι αυτές απαιτούν κατασκευαστές όχι μόνο με καλλιτεχνική φαντασία, αλλά και με ένα είδος πνευματικού οραματισμού ή οίστρου, που να μπορεί να κινηθεί με όση ελευθερία γίνεται μέσα σε ένα περιβάλλον περιορισμών ή και ρητών απαγορεύσεων, όπως είναι το περιβάλλον των παραδοσιακών θρησκευτικών τελετών. Η μάσκα δεν αποκλείεται, σε μια παρόμοια γραμμή, να αποκτήσει αυτονομία και ανεξαρτησία, διότι, όπως πιστεύεται σε πολλούς πολιτισμούς, ο καλλιτέχνης ο οποίος τη σχεδιάζει είναι πιθανόν να της μεταδώσει μια πτυχή ή μια έκφανση από τον δικό του, ζωντανό κόσμο. Και εκείνος, όμως, που φοράει τη μάσκα έρχεται σε επαφή με το πνεύμα της, με το οποίο και καλείται να συνεργαστεί και να συμπράξει. Και επειδή ετοιμαζόμαστε να μπούμε στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, με την επιδημία να είναι για άλλη μια φορά προ των πυλών, ας σκεφτούμε πως η συνεργασία με το πνεύμα της προστατευτικής μάσκας μόνο ένα αποτέλεσμα μπορεί να φέρει: την υπόσχεση για μια καλύτερη και πιο ασφαλή ζωή.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα πιο πρόσφατα στη κατηγορία

Μαγιορκίνης: Αύριο Τρίτη περιμένουμε πάνω από 20.000 κρούσματα

Στην επιδημιολογική πορεία του κορωνοϊού αναφέρεται ο επίκουρος καθηγητής Γκίκας Μαγιορκίνης και εκτιμά ότι αύριο Τρίτη θα καταγραφούν πάνω από 20.000 διαγνώσεις. Συγκεκριμένα σε ανάρτησή...

Θεσσαλονίκη: ΙΧ έπεσε στη θάλασσα – Νεκροί οι δύο επιβαίνοντες

Νεκροί ανασύρθηκαν, δύο επιβαίνοντες ενός αυτοκινήτου που έπεσε στη θάλασσα, στην περιοχή των Ν. Επιβατών στη Θεσσαλονίκη. Συναγερμός σήμανε στις Αρχές μετά από πτώση αυτοκινήτου με...

Λιγνάδης: Νόμιζα ότι το ένταλμα ήταν “τρολιά”

Αργά το μεσημέρι της Δευτέρας ολοκληρώθηκε η απολογία του πρώην καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Δημήτρη Λιγνάδη. Η διαδικασία θα συνεχιστεί την Τετάρτη το πρωί...
Κορωνοϊός: Οικογενειακή τραγωδία - Πέθανε και η μητέρα της 16χρονης από τη Θήβα

Κορωνοϊός: 12 θάνατοι, 7.682 νέα κρούσματα

Ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε 7.682 νέα κρούσματα κορωνοϊού και 1.382 επαναλοιμώξεις. Το τελευταίο 24ωρο έχασαν τη ζωή τους 12 άτομα ανάμεσά τους και ένα άτομο...

Χαϊδάρι: Αυτοκίνητο έπεσε σε στάση λεωφορείου

Στιγμές τρόμου, έζησαν, πολίτες που περίμεναν σε στάση λεωφορείου στο Χαϊδάρι, όταν αυτοκίνητο εξετράπη της πορείας του και έπεσε πάνω στο σημείο. Το τροχαίο, συνέβη...
Στη φυλακή ο Δημήτρης Λιγνάδης

Απολογία Λιγνάδη: Αρνούμαι τις κατηγορίες

Μέσα σε μια κατάμεστη από κόσμο αίθουσα ξεκίνησε στο Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας η απολογία του πρώην καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Δημήτρης...
Από το 2015 που άρχισε η μεταναστευτική κρίση, η Ευρώπη παραμένει διχασμένη και σε αναζήτηση ενιαίας πολιτικής

Αυξήθηκαν οι μεταναστευτικές ροές από Τουρκία – 24 περιστατικά από την Παρασκευή

Αύξηση τα τελευταία 24ωρα των μεταναστευτικών ροών από Τουρκία. Από το πρωί της Παρασκευής έως σήμερα καταγράφηκαν από το λιμενικό 24 περιστατικά με λέμβους...

Βρείτε μας

7,826ΥποστηρικτέςΚάντε Like
133ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
1,031ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Λαϊκό Θέατρο Σκιών

Τα νέα και τα βίντεο του Καραγκιόζη

Διαβάστε Επίσης

Οι ψυχολόγοι απαντούν στο αν τελικά υπάρχει έρωτας με την πρώτη ματιά

Αν είσαι ρομαντική ψυχή, μάλλον θα στεναχωρηθείς από αυτήν την επιστημονική ανακάλυψη που εξηγεί...

Μάσκες ΚΝ95: Έτσι μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε δεύτερη φορά

Την ώρα που η μεταδοτικότητα της μετάλλαξης Όμικρον είναι ιδιαίτερα αυξημένη, έρχεται και πάλι...

Υπουργείο Υγείας: Πρώτη η Ελλάδα στη διενέργεια τεστ κορωνοϊού στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Την πρώτη θέση των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσον αφορά τη διενέργεια των διαγνωστικών...

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ η 1 Ιανουαρίου καθιερώνεται πρώτη ημέρα του έτους

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ Το 45 π.Χ.... Η 1η Ιανουαρίου καθιερώνεται πρώτη ημέρα του έτους μετά την εισαγωγή...