Σαφείς εντολές για τη διαχείριση των δικαιωμάτων του έργου του και των περιουσιακών του στοιχείων δίνει ο Μίκης Θεοδωράκης μέσα από τη διαθήκη του, η οποία άνοιξε την Πέμπτη 21 Οκτωβρίου 2021.
Ο σπουδαίος μουσικοσυνθέτης ορίζει διαχειρίστρια της διαθήκης του την προσωπική του γραμματέα από το 1989, Ειρήνη Παρμενίδου.
Ανάμεσα στις επιθυμίες του Μίκη Θεοδωράκη είναι το διώροφο σπίτι του με την εμβληματική θέα στην Ακρόπολη να μετατραπεί σε μουσείο με ευθύνη του κράτους. Βέβαια, ο Μίκης Θεοδωράκης αναγνωρίζει ότι υπάρχουν νομικά ζητήματα με το συγκεκριμένο σπίτι, καθώς έχει περάσει στην κόρη του Μαργαρίτα και τον μεγαλύτερο εγγονό του και τη σύζυγό του.
Όμως εκφράζει την ελπίδα που θα γίνει σεβαστή η επιθυμία του καθώς όπως λέει οι οικείοι του γνωρίζουν πως όλα έχουν αγοραστεί με χρήματα που προήλθαν από τη δική του εργασία και πνευματικά δικαιώματα.
Σύμφωνα με τον Alpha, ο Μίκης Θεοδωράκης ξεκαθαρίζει στη διαθήκη του πως όποιος αμφισβητήσει την επιθυμία του χάνει κάθε δικαίωμα από αυτά που παίρνει από αυτή, και θα πρέπει να περιοριστεί σε αυτά που έχει λάβει όσο ο μουσικοσυνθέτης ήταν εν ζωή.
Στη διαθήκη που συνέταξε στις 28 Ιουνίου 2017 αναφέρει ότι «ο σεβασμός στη μνήμη μου επιβάλλει να τηρηθεί κατά γράμμα η διαθήκη μου». Σημειώνει δε πως αν κάποιος προσφύγει στη δικαιοσύνη παρακαλεί τους δικαστές να λάβουν υπόψη τους το ειδικό βάρος των επιθυμιών του.
Κληροδόχοι και όχι κληρονόμοι η Μαργαρίτα και ο Γιώργος
Ο Μίκης Θεοδωράκης καθιστά τα δύο παιδιά κληροδόχους και όχι κληρονόμους των πνευματικών του δικαιωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εισπράττουν αλλά ότι δεν έχουν κανένα δικαίωμα να εκποιήσουν τα πνευματικά του δικαιώματα.
Μοναδικός κληρονόμος των πνευματικών του δικαιωμάτων είναι ο μουσικός εκδοτικός οίκος, με τον οποίο συνεργαζόταν και ο Μίκης Θεοδωράκης θεωρεί ότι θα τα διαχειριστεί καλύτερα.
Μίκης Θεοδωράκης: Τι αφήνει στην κόρη του Μαργαρίτα
«Στην αγαπημένη μου κόρη Μαργαρίτα – Ασπασία Θεοδωράκη υπενθυμίζω όσα ήδη επί δεκαετίες της παρείχα εν ζωή, σε χρήματα και ακίνητα, όπως (ενδεικτικά) για την κάλυψη του συνόλου των εξόδων των επαγγελματικών της πρωτοβουλιών και δραστηριοτήτων, για τη διαβίωση της ίδιας και της οικογένειάς της, τον εξοπλισμό και τη συντήρηση των σπιτιών και των γραφείων της, για την ανατροφή, την εκπαίδευση και την οικονομική ενίσχυση των αγαπημένων τεσσάρων εγγονών μου και υιών της, για την απόκτηση όλων των ακινήτων και λοιπών περιουσιακών στοιχείων, που κατά καιρούς περιήλθαν στο όνομά της είτε απ’ ευθείας από εμένα είτε με δικά μου εξ ολοκλήρου χρήματα, καθώς και το μεγάλο ποσοστό από τις απολαβές από την εκμετάλλευση του έργου μου, που εισέπραττε επί πολλά έτη και εξακολουθεί να εισπράττει όσο ζω. Όλες αυτές οι εν ζωή παροχές καταλογίζονται σύμφωνα με το νόμο στη νόμιμη μοίρα της.
Με τη διαθήκη μου αυτή και υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι δεν θα λαμβάνει καμία άλλη απολαβή από την περιουσία μου, είτε άμεσα είτε έμμεσα (με μοναδική εξαίρεση τα όσα ορίζω για τα αναφερόμενα στην παράγραφο 2, περ. α) της παρούσας διαθήκης μου) την καθιστώ άμεσο κληροδόχο σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) εξ αδιαιρέτου επί των εισπράξεων και των εν γένει οικονομικών ωφελημάτων που δικαιούμαι ως δημιουργός και που απορρέουν από την κάθε είδους εκμετάλλευση του έργου μου στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, για όσα χρόνια αυτή ζει, επαναλαμβάνοντας και εδώ την αφαίρεση κάθε άλλου ποσοστού.
Το παραπάνω ποσοστό του τριάντα τοις εκατό (30%) της το κληροδοτώ χωρίς δικαίωμα εκ μέρους της εκποίησης ή διάθεσής του, είτε εν ζωή είτε μετά θάνατο, ώστε μετά τον θάνατό της ή εάν τυχόν αποποιηθεί ή περιέλθει σε νομική αδυναμία αυτοπρόσωπης επιμέλειας της περιουσίας της, το κληροδοτηθέν ποσοστό αυτό να περιέλθει αυτοδικαίως και κατ’ ισομοιρία, ήταν από ποσοστό επτάμιση τοις εκατό (7,5%) στον καθένα από τους τέσσερις υιούς της Μίκη Θεοδωράκη – Παπαγγελίδη, Άγγελο Θεοδωράκη – Παπαγγελίδη, Στέφανο Θεοδωράκη – Παπαγγελίδη και Αλέξανδρο Θεοδωράκη – Παπαγγελίδη, τους οποίους και παρακαλώ να φροντίζουν τη μητέρα τους όσο ζει και να της διασφαλίσουν άνετη και αξιοπρέπή διαβίωση, εάν εκείνη το έχει ποτέ ανάγκη».
Μίκης Θεοδωράκης: Σε τρία σπίτια το μουσικό του έργο
Στη διαθήκη του ο Μίκης Θεοδωράκης αναφέρει πως το μουσικό του έργο γράφηκε σε τρία σπίτια. «Στο Παρίσι, που δυστυχώς δεν υπάρχει πια, στο σπίτι μας στο Βραχάτι […] και -κυρίως- στο σπίτι μας κάτω από την Ακρόπολη, όπου και διαμένουμε ακόμα, εγώ και η σύζυγός μου Μυρτώ» αναφέροντας πως η σύζυγός του μπορεί να μένει εκεί για όσο το επιθυμεί.
«Στο σπίτι αυτό γράφτηκαν πάρα πολλά από τα σπουδαιότερα έργα μου. Από εδώ πέρασαν πάρα πολλοί σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι καλλιτέχνες και πολιτικοί. Επί πλέον, το σπίτι αυτό είναι η τελευταία μου κατοικία, στην οποία περνώ με τη σύζυγό μου τα τελευταία και πιο δύσκολα χρόνια μου, με συντροφιά τα αδέσποτα της Ακρόπολης και του Φιλοπάππου, που βρήκαν κι αυτά εδώ ένα καταφύγιο γεμάτο ζεστασιά και αγάπη.
Επειδή δεν μου ανήκει νομικά, θα ήθελα να εκφράσω την επιθυμία μου αυτή (σ.σ. να μετατραπεί σε μουσείο) με την ελπίδα ότι η σύζυγός μου, η θυγατέρα μου και ο μεγαλύτερος εγγονός μου, στους οποίους ανήκει, θα τη σεβαστούν. Πολύ περισσότερο εφ’ όσον γνωρίζουν πολύ καλά ότι στην πραγματικότητα και το σπίτι αυτό όπως και όλα τα υπόλοιπα έχει αγοραστεί με χρήματα που προήλθαν αποκλειστικά από τη δική μου εργασία και τα πνευματικά μου δικαιώματα», σημειώνει.
Μίκης Θεοδωράκης: Διαχειρίστρια της διαθήκης η γραμματέας του
Ο σπουδαίος μουσικοσυνθέτης σε άλλο σημείο της διαθήκης αναφέρεται στη διαχειρίστρια αυτής, την γραμματέα του Ειρήνη Παρμενίδου. «Μπορώ να πω ότι γνωρίζει τις σκέψεις και τις επιθυμίες μου καλύτερα από κάθε άλλον» τονίζει χαρακτηριστικά.
Στα καθήκοντα που θα έχει θα είναι η παράδοση του Αρχείου του στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας Λίλιαν Βουδούρη, που στεγάζεται στο Μέγαρο Μουσικής, «όλων των υλικών του αρχείου μου».
Επίσης ζητά όλα τα προσωπικά του αντικείμενα να παραδοθούν στη Μουσική Βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη, και να επιστρέψουν στο σπίτι του μόνο σε περίπτωση που αυτό καταστεί εφικτό να γίνει μουσείο, με ευθύνη του Δημοσίου.
Τι λέει για τον Νίκο Κουρή
Ο μεγάλος συνθέτης στη διαθήκη του αναφέρεται και στον Νίκο Κουρή. Τον ευχαριστεί που διαδίδει το έργο του και εκφράζει την επιθυμία του να απαλλαγεί από κάθε υποχρέωση καταβολής πνευματικών δικαιωμάτων.
Μίκης Θεοδωράκης: Το προσωπικό του αρχείο
«Το προσωπικό αρχείο μου επιθυμώ να παραμείνει στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας ”Λίλιαν Βουδούρη”, που στεγάζεται στο Μέγαρο Μουσικής, όπου το παραχώρησα με σύμβαση δωρεάς, διότι το φρόντισε και το αξιοποίησε, και παραγγέλλω στους τετμημένους με τη διαθήκη μου να παραδίδουν εκεί και ό,τι άλλο προσωπικό μου αντικείμενο, έγγραφο ή στοιχεία που με αφορούν, διότι επιθυμία μου είναι να συγκεντρωθούν εκεί όλα τα υλικά (και κυρίως, βεβαίως, τα πρωτότυπα) που με αφορούν, σε όποιου χέρια και με όποιον τρόπο και αν βρίσκονται αυτή τη στιγμή».
Το σπίτι στο Βραχάτι
«Το σπίτι μου στο Βραχάτι Κορινθίας επρόκειτο να απαλλοτριωθεί από τη Νομαρχία Κορινθίας για να γίνει μουσείο, η σχετική διαδικασία όμως σταμάτησε μετά από δική μου παράκληση προς τους αρμοδίους, κατόπιν επιμονής της θυγατέρας μου Μαργαρίτας-Ασπασίας Θεοδωράκη, η οποία διαβεβαίωσε ότι το σπίτι αυτό θα παραμείνει στα παιδιά της και δεν θα πωληθεί σε καμιά περίσταση. Αν όμως στο μέλλον υπάρξει περίπτωση να μεταβιβαστεί σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο εκτός από την ίδια, τον αδερφό της Γεώργιο και τα πέντε εγγόνια μου, τότε θα επιθυμούσα να γίνει τελικά η απαλλοτρίωση από όποιον φορέα του Δημοσίου, με αποκλειστικό σκοπό βεβαίως τη δημιουργία Μουσείου, γιατί πρόκειται για χώρο άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ζωή και το έργο μου».
Το πνευματικό έργο του
Στην παράγραφο 21 της διαθήκης, ο Μίκης Θεοδωράκης εξηγεί πως έχει συνάψει συμβόλαιο με εκδοτική εταιρεία, η οποία και θα διαχειρίζεται το πνευματικό του έργο.
«Δεν έχει και δεν επιθυμώ σε καμιά περίπτωση να έχει οποιοδήποτε δικαίωμα πάνω στο έργο μου, κανένα απολύτως από τα μέλη της οικογένειάς μου δεν επιθυμώ να έχει το δικαίωμα να επεμβαίνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο και με οποιαδήποτε ιδιότητα στο πνευματικό και καλλιτεχνικό μου έργο. Το μόνο δικαίωμά τους θα πρέπει να είναι να εισπράττουν τα ποσοστά που με την παρούσα διαθήκη μου τους αφήνω. Οι μόνοι υπεύθυνοι για την εκτύπωση, την παρουσίαση, την επιμέλεια και τη διάδοση των έργων μου, για τον χειρισμό των οικονομικών και οποιωνδήποτε άλλων σχέσεων που προκύπτουν από τη διάθεση και παρουσίαση των έργων μου και γενικά για οποιαδήποτε απόφαση σχετική με τα έργα μου θα είναι οι Εκδότες με τους οποίους έχω συνάψει σχετικά συμβόλαια».
