Αποδείχθηκε ορθή η επιλογή Μητσοτάκη να συναντηθεί με Ερντογάν
Με συγκρατημένη αισιοδοξία και αρκετά χαμόγελα για τις συμφωνίες επέστρεψε στην Αθήνα η Ελληνική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πρωθυπουργό και δέκα υπουργούς και υφυπουργούς μαζί. Η κοινή βούληση των δύο πλευρών να συνεχίσουν να συνομιλούν στη βάση της Διακήρυξης των Αθηνών αποτυπώθηκε ξεκάθαρα από τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετά το τέλος της συνάντησής τους στο πλαίσιο του 6ου Συμβουλίου Ανώτατης Συνεργασίας, Ελλάδας-Τουρκίας. Επί της ουσίας επιβεβαιώθηκε ότι ήταν ορθή η επιλογή Μητσοτάκη να συναντηθεί με Ερντογάν. Αποδείχθηκε επίσης ότι καλύτερα δεν θα μπορούσε να σταθεί κανένας αρχηγός της αντιπολίτευσης.
Παρ’ όλα αυτά, για πρώτη φορά ο Ελληνας πρωθυπουργός έθεσε θέμα της άρσης του casus belli, δηλαδή της απειλής πολέμου από την Τουρκία. «Είναι καιρός πια», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, «να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;».
Και αυτό το τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν διεξήχθη σε θετικό κλίμα, με την κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ηγετών να κρατάει μιάμιση ώρα.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, έγινε μια ειλικρινής συζήτηση, καθώς τέθηκαν όλα τα ζητήματα που έχουν προκαλέσει διαφωνίες ανάμεσα στις δύο χώρες.
Μητσοτάκης και Ερντογάν έπιασαν το νήμα από εκεί που το είχαν αφήσει τον Δεκέμβριο του 2023 στο 5ο ΑΣΣ που έγινε στην Αθήνα και κάνοντας μια επισκόπηση των διμερών σχέσεων συμφώνησαν ότι η διατήρηση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος των δύο χωρών και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Στο τραπέζι έπεσαν και διεθνή και περιφερειακά ζητήματα, αλλά αυτά που απασχόλησαν περισσότερο τον Ελληνα πρωθυπουργό και τον Τούρκο πρόεδρο ήταν το Ουκρανικό, αλλά και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Και οι δύο πλευρές ήταν ξεκάθαρες όσον αφορά στα θέματα τα οποία αποτελούν αγκάθια ανάμεσα στις δύο χώρες, ωστόσο, διεφάνη ότι και οι δύο πλευρές ήταν προετοιμασμένες καλά γι’ αυτήν τη συνάντηση.
Αυτό που ξεχώρισε από τις δηλώσεις των δύο ηγετών ήταν ένα πινγκ πονγκ το οποίο δεν ήταν καθόλου επιθετικό, δύο παράλληλοι μονόλογοι, που έβαλαν στο τραπέζι όλα τα θέματα που ξεχωρίζει η κάθε χώρα.
Ο Ταγίπ Ερντογάν μίλησε για ακανθώδη ζητήματα, που όμως μπορεί να επιλυθούν, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί τη μία και μόνη διαφορά. Ομως και οι δύο συμφώνησαν ότι πρέπει να αποφευχθούν οι εντάσεις.
«Γνωρίζουμε», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, «βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή: ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών -υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης-, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί τη μόνη διαφορά, η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας».
Από την ελληνική πλευρά ξεχωρίζουν από την τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου το γεγονός ότι χαρακτήρισε τον Κυριάκο Μητσοτάκη «πολύτιμο φίλο», τονίζοντας ότι και οι δύο συμφωνούν πως τα προβλήματα δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Δεν πέρασε απαρατήρητη επίσης η έμμεση αναφορά του Ταγίπ Ερντογάν στο πρόγραμμα Safe. «Η Τουρκία και η Ελλάδα που είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είναι αντιμέτωπες με εξελίξεις που απειλούν την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Οι αμυντικές πρωτοβουλίες στην Ευρώπη είναι προς το κοινό μας συμφέρον», είπε χαρακτηριστικά.
Στην Αγκυρα γνωρίζουν καλά ότι απαράβατος όρος για την ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα αυτό είναι η άρση του casus belli και στην Αθήνα θεωρούν σημαντική έστω και αυτή την έμμεση αναφορά του Τούρκου προέδρου.
Η Ελληνική πλευρά
Αυτό που τονίζεται από την ελληνική πλευρά είναι ότι η αίσθηση που θα μπορούσε να αποκομίσει κανείς από τις κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών είναι ότι δεν βρισκόμαστε σε καμία περίπτωση στην προ 2023 εποχή των μεγάλων εντάσεων. Εξ ου και η αποστροφή του Έλληνα πρωθυπουργού ότι «ως γειτονικές χώρες, Ελλάδα και Τουρκία, Τουρκία και Ελλάδα, καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και με υπευθυνότητα, μιλώντας με ειλικρίνεια και έχοντας πάντα σταθερή αναφορά το Διεθνές Δίκαιο».
Τόνισε επίσης την ανάγκη διαλόγου, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε ότι η Ελλάδα θα ζητήσει από την Ε.Ε. να ανανεωθεί το ιδιαίτερα επιτυχημένο πρόγραμμα προσωρινής έκδοσης θεωρήσεων βραχείας διαμονής για Τούρκους επισκέπτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Επίσης, όσον αφορά στο Μεταναστευτικό, τόνισε ότι λόγω της πολύ καλής συνεργασίας στον τομέα αυτόν, «οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί, μόλις τον τελευταίο χρόνο, κατά σχεδόν 60%. Είναι το αποτέλεσμα της συστηματικής φύλαξης των χερσαίων και των θαλάσσιων συνόρων, αλλά και του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών. Είναι κάτι που μπορεί και πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, όπως μας υπενθύμισε το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στα ανοιχτά της Χίου. Η καταπολέμηση των απάνθρωπων δικτύων των διακινητών οφείλει να είναι σταθερός, διαχρονικός στόχος των δύο κρατών μας».
Οπως τόνιζαν συνεργάτες του Κυριάκου Μητσοτάκη, εν κατακλείδι, Ελλάδα και Τουρκία συμφώνησαν να εντείνουν τη συστηματική προσπάθεια για ένα λειτουργικό πλαίσιο διμερούς συνεργασίας και ταυτόχρονα να συμβάλουν από κοινού στη σταθερότητα μιας ευρύτερης περιοχής, που δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις.
Ο πρωθυπουργός ήταν ξεκάθαρος και όσον αφορά στο Κυπριακό, δίνοντας έμφαση στις πρωτοβουλίες του γενικού γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, οι οποίες, όπως είπε, δημιουργούν ένα παρά
