Δεν πρόκειται για απλή μαθηματική σύμβαση: ο π είναι ο αριθμός που διέπει κάθε κύκλο του σύμπαντος, από τις πλανητικές τροχιές έως την οθόνη του smartphone σας. Κάθε 14 Μαρτίου, ο κόσμος τιμά αυτόν τον εμβληματικό, άπειρο αριθμό των μαθηματικών.
Στις 14 Μαρτίου, μαθηματικοί, φοιτητές, επιστήμονες αλλά και λάτρεις των γρίφων σε όλο τον κόσμο γιορτάζουν την Ημέρα του π. Ο λόγος είναι απλός αλλά και… μαθηματικά ακριβής: η ημερομηνία σε αμερικανική γραφή ( 3/14 ) αντιστοιχεί στα πρώτα ψηφία του διάσημου αριθμού. π = 3,14.
Ο αριθμός π είναι ένας από τους σημαντικότερους αριθμούς στα μαθηματικά. Εκφράζει τον λόγο της περιφέρειας ενός κύκλου προς τη διάμετρό του και εμφανίζεται σχεδόν παντού: από τη γεωμετρία και τη φυσική μέχρι τη μηχανική, την αστρονομία και την πληροφορική.
Ο αριθμός που δεν τελειώνει ποτέ
π = 3.141592653589793….
Το π είναι ένας άπειρος και μη περιοδικός αριθμός. Αυτό σημαίνει ότι τα δεκαδικά του ψηφία συνεχίζονται για πάντα χωρίς να επαναλαμβάνονται με κάποιο συγκεκριμένο μοτίβο.
Μέχρι σήμερα, με τη βοήθεια υπερυπολογιστών, οι επιστήμονες έχουν υπολογίσει τρισεκατομμύρια ψηφία του π. Ωστόσο, για τις περισσότερες πρακτικές εφαρμογές αρκούν τα πρώτα λίγα: 3,14 ή 3,1416.
Ο αριθμός χρησιμοποιείται σε πλήθος βασικών μαθηματικών τύπων που αφορούν τον κύκλο, όπως στον υπολογισμό της περιφέρειας ή του εμβαδού του.
Πώς ξεκίνησε η «Ημέρα του π»
Η γιορτή ξεκίνησε το 1988 στο Exploratorium του Σαν Φρανσίσκο, όταν ο φυσικός Λάρι Σο οργάνωσε μια εκδήλωση αφιερωμένη στον διάσημο αριθμό. Οι συμμετέχοντες περπατούσαν σε κύκλο και έτρωγαν… pie (πίτα), ένα λογοπαίγνιο με το pi (που οι Αμερικανοί προφέρουν πάι).
Η ιδέα εξαπλώθηκε γρήγορα. Το 2009 το Κογκρέσο των ΗΠΑ αναγνώρισε επίσημα την 14η Μαρτίου ως National Pi Day, και από τότε σχολεία, πανεπιστήμια και επιστημονικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο διοργανώνουν εκδηλώσεις.
Ένας αριθμός που συνδέει επιστήμη και καθημερινότητα
Παρότι μοιάζει με μια αφηρημένη μαθηματική έννοια, το π βρίσκεται πίσω από πολλές τεχνολογίες που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Είναι απαραίτητο για:
- τον σχεδιασμό μηχανών και κτιρίων
- τους υπολογισμούς σε δορυφόρους και διαστημικές αποστολές
- τη φυσική των κυμάτων και της ενέργειας
- τα γραφικά στους υπολογιστές και τα videogames
Με άλλα λόγια, χωρίς το π θα ήταν σχεδόν αδύνατο να περιγράψουμε μαθηματικά τον κόσμο γύρω μας.
Μια σύμπτωση με τον Αϊνστάιν
Υπάρχει και μια ακόμη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: στις 14 Μαρτίου 1879 γεννήθηκε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Έτσι, η ίδια ημερομηνία συνδέει έναν από τους πιο διάσημους επιστήμονες της ιστορίας με έναν από τους πιο διάσημους αριθμούς των μαθηματικών.
Ίσως γι’ αυτό η 14η Μαρτίου έχει εξελιχθεί σε μια μικρή γιορτή της επιστήμης: μια μέρα που θυμίζει ότι ακόμη και ένας φαινομενικά απλός αριθμός μπορεί να κρύβει μέσα του την τάξη και την αρμονία του σύμπαντος.
