Η αποστολή Mars Express του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος φέρνει στο προσκήνιο την Shalbatana Vallis μια εντυπωσιακή κοιλάδα στον Άρη που διαμορφώθηκε από αρχαίες πλημμύρες και περιβάλλεται από ενδείξεις ηφαιστειακής δραστηριότητας, κρατήρες πρόσκρουσης και καταρρεύσεις εδάφους.
Βρίσκεται κοντά στον ισημερινό του Άρη και εκτείνεται για περίπου 1.300 χιλιόμετρα δηλαδή περίπου όσο το μήκος της Ιταλίας. Η τελευταία εικόνα από την κάμερα υψηλής ανάλυσης HRSC της αποστολής Mars Express εστιάζει στο βόρειο τμήμα του καναλιού καθώς διασχίζει τη σκονισμένη επιφάνεια του πλανήτη.
Τον Οκτώβριο του 2025 η ESA δημοσίευσε επίσης μια βιντεοσκοπημένη περιήγηση της περιοχής, ακολουθώντας την κοιλάδα από την αφετηρία της στα υψίπεδα της Xanthe Terra έως το τέλος της στις πιο ομαλές πεδιάδες της Chryse Planitia.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η Shalbatana Vallis σχηματίστηκε πριν από περίπου 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια όταν τεράστιες ποσότητες υπόγειων υδάτων αναβλύστηκαν από το υπέδαφος του Άρη. Αυτές οι ισχυρές πλημμύρες διάβρωσαν γρήγορα το τοπίο χαράζοντας βαθιά κανάλια καθώς το νερό κατευθυνόταν προς χαμηλότερα σημεία.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι παράξενες μορφές εδάφους της περιοχής δημιουργήθηκαν όταν υπόγειος πάγος έλιωσε κάτω από την επιφάνεια, προκαλώντας μετατόπιση και κατάρρευση του εδάφους από πάνω. Παρόμοιο «χαοτικό έδαφος» έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιοχές του Άρη, όπως οι Pyrrhae Regio, Iani Chaos, Ariadnes Colles, Aram Chaos και Hydraotes Chaos.
Σε ολόκληρη την περιοχή διακρίνονται επίσης πολυάριθμοι κρατήρες πρόσκρουσης. Ορισμένοι έχουν καλυφθεί εν μέρει από υλικά, άλλοι έχουν διαβρωθεί με την πάροδο του χρόνου, ενώ αρκετοί παραμένουν περιτριγυρισμένοι από συντρίμμια που εκτινάχθηκαν κατά τις αρχικές συγκρούσεις.
Οι εικόνες καταγράφηκαν από την κάμερα HRSC, ένα από τα οκτώ επιστημονικά όργανα του Mars Express. Από την εκτόξευσή του το 2003, το διαστημόπλοιο έχει περάσει περισσότερες από δύο δεκαετίες μελετώντας τον Άρη και χαρτογραφώντας την επιφάνειά του έγχρωμα και τρισδιάστατα με πρωτοφανή λεπτομέρεια. Η αποστολή έχει προσφέρει στους επιστήμονες σημαντικές γνώσεις για τη γεωλογική ιστορία και την εξέλιξη του πλανήτη.
