Σχεδόν επτά εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου θα μπορούσαν να αποτρέπονται κάθε χρόνο παγκοσμίως, σύμφωνα με την πρώτη συνολική διεθνή ανάλυση για τους παράγοντες που οδηγούν στη νόσο.
Έκθεση επιστημόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι το 37% των καρκίνων οφείλεται σε λοιμώξεις, επιλογές τρόπου ζωής και περιβαλλοντικούς ρύπους που θα μπορούσαν να αποφευχθούν, αναφέρει το BBC News. Όπως δήλωσαν, η έκθεσή τους αναδεικνύει μια «ισχυρή ευκαιρία» για να μεταμορφωθούν οι ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.
Στους αποτρέψιμους καρκίνους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας που προκαλούνται από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και μπορούν να προληφθούν με εμβολιασμό, καθώς και πλήθος όγκων που συνδέονται με το κάπνισμα. Παράλληλα, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ένα μέρος των καρκίνων παραμένει αναπόφευκτο, είτε λόγω των βλαβών που συσσωρεύονται στο DNA με την πάροδο της ηλικίας είτε λόγω κληρονομικών γενετικών μεταλλάξεων που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Η ερευνήτρια Δρ. Isabelle Soerjomataram από τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), που υπάγεται στον ΠΟΥ, σημειώνει ότι πολλοί άνθρωποι εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν πως σχεδόν τέσσερις στους δέκα καρκίνους μπορούν να προληφθούν, καθώς «πρόκειται για ένα σημαντικό ποσοστό».
30 αποτρέψιμοι παράγοντες
Η ανάλυση της IARC εξέτασε 30 αποτρέψιμους παράγοντες κινδύνου που είναι γνωστό ότι αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου. Σε αυτούς περιλαμβάνονται το κάπνισμα και η υπεριώδης ακτινοβολία, που προκαλούν άμεσες βλάβες στο DNA, η παχυσαρκία και η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, που επηρεάζουν τη φλεγμονή και τις ορμόνες στον οργανισμό, καθώς και η ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία μπορεί να ενεργοποιήσει αδρανή καρκινικά κύτταρα. Εξετάστηκαν επίσης εννέα λοιμώξεις που συνδέονται με καρκίνο, όπως ο HPV, οι ιοί της ηπατίτιδας που οδηγούν σε καρκίνο του ήπατος και το βακτήριο Helicobacter pylori που σχετίζεται με καρκίνο του στομάχου.
Χρησιμοποιώντας δεδομένα για περιστατικά καρκίνου από το 2022 και στοιχεία για τους παράγοντες κινδύνου από μια δεκαετία νωρίτερα, σε 185 χώρες, οι ερευνητές κατέληξαν ότι οι τρεις μεγαλύτεροι συντελεστές σε περισσότερα από 18 εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου παγκοσμίως ήταν:
- το κάπνισμα, που προκάλεσε 3,3 εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου
- οι λοιμώξεις, που προκάλεσαν 2,3 εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου
- η κατανάλωση αλκοόλ, που οδήγησε σε 700.000 περιπτώσεις καρκίνου
Διαφορές ανά φύλο και περιοχή
Ωστόσο, η εικόνα διαφέρει σημαντικά ανά φύλο και περιοχή. Το 45% των καρκίνων στους άνδρες εκτιμάται ότι είναι αποτρέψιμο, έναντι 30% στις γυναίκες, διαφορά που αποδίδεται εν μέρει στα υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος στους άνδρες. Στις γυναίκες που ζουν στην Ευρώπη, οι βασικότερες αποτρέψιμες αιτίες είναι το κάπνισμα, οι λοιμώξεις και η παχυσαρκία. Αντίθετα, στην υποσαχάρια Αφρική οι λοιμώξεις ευθύνονται για σχεδόν το 80% των αποτρέψιμων καρκίνων στις γυναίκες, γεγονός που δείχνει ότι οι πολιτικές πρόληψης πρέπει να προσαρμόζονται στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό NatureMedicine, δείχνει ότι ο καρκίνος του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας αντιστοιχούν σχεδόν στους μισούς από όλους τους αποτρέψιμους καρκίνους παγκοσμίως. Ο Δρ. Andre Ilbawi, επικεφαλής προγραμμάτων ελέγχου καρκίνου στον ΠΟΥ, χαρακτήρισε τη μελέτη «καλή είδηση», καθώς αποδεικνύει ότι υπάρχουν αποτελεσματικά μέτρα, όπως οι αντικαπνιστικές πολιτικές και οι εμβολιασμοί κατά του HPV. «Το ποσοστό των καρκίνων που μπορούν να προληφθούν μπορεί να αλλάξει με το χρόνο και ο στόχος μας είναι να το φέρουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά στο μηδέν», δήλωσε.
