Το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή μετά τον εντοπισμό του ρωσικού πλοίου συλλογής πληροφοριών Yantar στα όρια των βρετανικών υδάτων, βόρεια της Σκωτίας. Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε σήμερα ο υπουργός Άμυνας John Healey, το πλοίο κινείται εδώ και περίπου δύο εβδομάδες μέσα και έξω από τα βρετανικά χωρικά ύδατα, σε περιοχή όπου βρίσκονται κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές.
Ο υπουργός περιέγραψε το Yantar ως «σκάφος σχεδιασμένο για τη χαρτογράφηση των υποθαλάσσιων καλωδίων μας», αποκαλύπτοντας ότι, σε πρόσφατο περιστατικό, το ρωσικό πλήρωμα χρησιμοποίησε λέιζερ για να παρενοχλήσει αεροσκάφος ναυτικής επιτήρησης της RAF που το παρακολουθούσε. Είναι η πρώτη φορά που ρωσικό πλοίο αντιδρά με αυτόν τον τρόπο σε βρετανική αποστολή παρακολούθησης.
«Σας βλέπουμε, ξέρουμε τι κάνετε, και αν το Yantar κινηθεί νότια αυτή την εβδομάδα, είμαστε έτοιμοι», δήλωσε ο Healey στη συνέντευξη Τύπου στη Downing Street. Υπενθύμισε επίσης ότι τον Ιανουάριο, όταν το ίδιο σκάφος είχε προσεγγίσει ξανά τα βρετανικά ύδατα, ένα βρετανικό υποβρύχιο αναδύθηκε μπροστά του σε μια σαφή επίδειξη αποτροπής — κίνηση που παραμένει, όπως είπε, διαθέσιμη εφόσον χρειαστεί.
Ο υπουργός ενέταξε το περιστατικό στο πλαίσιο μιας «νέας εποχής απειλών», αναφέροντας ότι μέσα σε έναν χρόνο καταγράφηκαν 90.000 κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα του Υπουργείου Άμυνας, ενώ έχει αυξηθεί σημαντικά η ρωσική δραστηριότητα στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο, καθώς και οι παρεμβολές με drones πάνω από ευρωπαϊκές υποδομές. «Ο κόσμος γίνεται λιγότερο προβλέψιμος και πιο επικίνδυνος» σημείωσε.
Στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν με τη σοβαρότητα της υπόθεσης. Ο καθηγητής Michael Clarke, ειδικός σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, επισημαίνει ότι το Yantar διαθέτει υποβρύχια οχήματα ικανά να επιχειρούν έως και στα 6.000 μέτρα βάθος, καλύπτοντας ολόκληρη την ευρωπαϊκή υφαλοκρηπίδα. «Όπου κι αν εντοπιστεί —στη Μεσόγειο, στη Συρία, γύρω από την Κύπρο ή στα βόρεια ύδατα— βρίσκεται πάντα πάνω από καλώδια ή αγωγούς», είπε μιλώντας στο Sky News. «Μπορεί να χαρτογραφεί, να παρακολουθεί ή ακόμη και να προετοιμάζει δολιοφθορά. Οι αγωγοί δεν έχουν εναλλακτικές· η ζημιά σε έναν αγωγό είναι σοβαρή και δύσκολη στην αποκατάσταση».
Κατά τον Clarke, η Ρωσία επιχειρεί συστηματικά να «δοκιμάσει τα όρια» της Δύσης, στέλνοντας μήνυμα προς την Ευρώπη ότι η αμερικανική υποστήριξη δεν είναι πλέον δεδομένη. «Είναι μια προσπάθεια εκφοβισμού», υπογράμμισε, «με στόχο να αποθαρρύνει τη συνεχή στήριξη προς την Ουκρανία».
Σε πολιτικό επίπεδο, το περιστατικό συμπίπτει με την προσπάθεια της κυβέρνησης να ενισχύσει εκ νέου τις αμυντικές δυνατότητες της χώρας. Ο Healey ανακοίνωσε νέες επενδύσεις σε εργοστάσια παραγωγής πυρομαχικών και δύο νέα εργοστάσια κατασκευής drones, τονίζοντας ότι η ανασυγκρότηση της αμυντικής βιομηχανίας μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για περιοχές που έχουν πληγεί οικονομικά.
Ωστόσο, στην έκθεσή της που δημοσιεύτηκε σήμερα, η Επιτροπή Άμυνας της Βουλής προειδοποιεί ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «δεν είναι ακόμη επαρκώς προετοιμασμένο» για μια ενδεχόμενη μεγάλη κρίση ασφάλειας, επισημαίνοντας ελλείψεις στον σχεδιασμό και την ανθεκτικότητα των κρατικών δομών.
Το περιστατικό με το Yantar αναδεικνύει την αυξανόμενη σημασία των υποθαλάσσιων καλωδίων για την οικονομία και την ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς και την ένταση που επικρατεί στις σχέσεις Λονδίνου–Μόσχας. Εάν το πλοίο συνεχίσει την πορεία του προς τα νότια, η βρετανική κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να απαντήσει, διατηρώντας τη φρεγάτα του Βασικλικού Ναυτικού και τα αεροσκάφη της RAF σε συνεχή επιφυλακή.
