Στην τελική φάση εισέρχεται από σήμερα η διαδικασία της προτείνουσας Βουλής, με τη συζήτηση στην ολομέλεια, της πρότασης αναθεώρησης του Συντάγματος η οποία κατατέθηκε από τη Νέα Δημοκρατία. Όλα όμως αναμένεται να κριθούν στην επόμενη, την αναθεωρητική Βουλή.
Γιατί όπως έδειξε και η ψηφοφορία στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν πρόκειται να παράσχουν θετική ψήφο σε αυτή τη φάση, κρατώντας, για τον εαυτό τους, το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα της διαμόρφωσης του τελικού περιεχομένου των προς αναθεώρηση διατάξεων για την επόμενη Βουλή.
Μέσα σε τρεις ημέρες, η ολομέλεια θα συζητήσει και τελικά θα αποφασίσει αν υπάρχει η ανάγκη αναθεώρησης σε 30 και πλέον διατάξεις του Συντάγματος.
«Οι μεταρρυθμίσεις που εισηγείται η Νέα Δημοκρατία ανοίγουν μια συζήτηση που αναμορφώνει πλήρως και τις τρεις εξουσίες: τη δικαστική την ανεξαρτητοποιεί, τη νομοθετική την ενισχύει, τη θωρακίζει και την προσδιορίζει και την εκτελεστική την εκσυγχρονίζει. Επομένως έχει νόημα η συζήτηση αυτή να συνεχιστεί», έχει δηλώσει ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης.
Η παρούσα Βουλή, η προαναθεωρητική Βουλή, θα πρέπει να ορίσει με σαφήνεια ειδικώς τις αναθεωρητέες διατάξεις.
Η Βουλή που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές, η Αναθεωρητική Βουλή, έχοντας νωπή λαϊκή εντολή, θα διαμορφώσει το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων, χωρίς να δεσμεύεται από τις θέσεις των κομμάτων στην προαναθεωρητική Βουλή.
Στη διαδικασία της αναθεώρησης ισχύει η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία. Δηλαδή αν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα στην προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, τότε για τη νομοτεχνική κατάστρωση του περιεχόμενου της απαιτούνται μόνον 150 ψήφοι στην αναθεωρητική Βουλή. Αντιστρόφως, αν μια διάταξη πάρει μεν στην προτείνουσα Βουλή τις 151 ψήφους, τότε στην επόμενη Βουλή, η οποία θα συντελέσει την αναθεώρηση, δηλαδή θα ορίσει και το περιεχόμενο των διατάξεων, θα απαιτηθούν 180 ψήφοι.
Στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν ψήφισαν «ναι» σε καμία διάταξη, προκειμένου να μην υπάρξει η πλειοψηφία των 180 βουλευτών σε αυτή τη Βουλή, και έτσι στην επόμενη να επιδιωχθούν συναινέσεις.
Το ΠΑΣΟΚ αν και φαίνεται να συμφωνεί κατ΄αρχήν στην ανάγκη αναθεώρησης τουλάχιστον 15 άρθρων του Συντάγματος και μάλιστα έχει παρουσιάσει και δικές του προτάσεις, θα ψηφίσει «παρών» στα συγκεκριμένα άρθρα και «κατά» στα υπόλοιπα. Τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει «κατά» στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας.
Στη κοινοβουλευτική συζήτηση που προηγήθηκε διαφάνηκε ότι υπάρχουν περιθώρια συγκλίσεων, στην επόμενη, την Αναθεωρητική Βουλή, για ζητήματα όπως τα μη κρατικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, η εκλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, η κατάργηση της αμελλητί διαβίβασης υποθέσεων που άπτονται της ευθύνης υπουργών, ο τρόπος εφαρμογής του άρθρου 24 για το περιβάλλον, οι δικλείδες ασφαλείας από την τεχνητή νοημοσύνη, ενδεχομένως και η επιστολική ψήφος και για τους εντός της επικράτειας εκλογείς.
Αντιθέτως, σημεία που διαφαίνεται ότι θα εξασφαλίσουν ευρύτερη συναίνεση στην επόμενη Βουλή, γιατί υπάρχουν περισσότερα από δύο κόμματα που δεν διαφωνούν ότι χρειάζεται να περιβληθούν συνταγματικής περιωπής, είναι οι προτάσεις για την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας και την προστασία της σημαίας.
Με αυτά τα δεδομένα, το έργο της κυβερνητικής πλειοψηφίας που θα προκύψει μετά τις εκλογές θα είναι εξαιρετικά σύνθετο προκειμένου να διαμορφωθούν οι αναγκαίες συναινέσεις για την νέα διατύπωση των προς αναθεώρηση διατάξεων.
Με βάση όσα ειπώθηκαν και στην τελευταία συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, η πρόταση για το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή (με αναστολή της βουλευτικής ιδιότητας) ενδεχομένως να μην τεθεί καν σε ψηφοφορία. Αμφίβολο είναι αν φτάσει ως την ψηφοφορία και η πρόταση για τη μία και μόνη και εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η συγκεκριμένη πρόταση ακόμη και αν παραμείνει μέχρι τέλους και τεθεί σε ψηφοφορία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι προσκρούει όχι μόνο στην αντιπολίτευση αλλά και σε αρκετούς βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος που έχουν δηλώσει ότι η μια και μόνη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας θα είχε νόημα αν ο Πρόεδρος είχε αρμοδιότητες για να ασκήσει ανεξάρτητα τα καθήκοντα του χωρίς να έχει το άγχος αν θα του ανανεωθεί η εντολή. Για έναν Πρόεδρο όμως που δεν έχει αρμοδιότητες, δεν έχει και νόημα να θέσεις έναν τέτοιο περιορισμό στη θητεία του.
Σε κάθε περίπτωση ο Πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας έχει πει ότι οι βουλευτές θα τοποθετηθούν με ελευθερία συνείδησης, γιατί αυτή είναι η πρακτική και φιλοσοφία με την οποία πρέπει να γίνονται οι αναθεωρήσεις.
Την ίδια ώρα η κυβερνητική πλειοψηφία επιφυλάσσει δριμεία κριτική, ιδίως στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο δηλώνει «παρών» σε πολλά άρθρα για τα οποία διαπιστώνει την ανάγκη αναθεώρησής τους, σε πολλά από αυτά διαπιστώνεται δε και προσέγγιση θέσεων, έστω μερική, αλλά επιλέγει να μην ψηφίσει «ναι» στην επικείμενη ψηφοφορία. Βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος σημειώνουν μάλιστα πως ακόμα και στο άρθρο 16, η Νέα Δημοκρατία δήλωσε πρόθυμη να υποχωρήσει από την πρόταση της που μιλάει ανοιχτά για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων και έτοιμη να υιοθετήσει την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για μη κρατικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστημιακά ιδρύματα, αλλά ούτε και σε αυτή την περίπτωση η αξιωματική αντιπολίτευση δέχεται να ψηφίσει έστω την δική της πρόταση για το άρθρο 16. To ίδιο συνέβη και με το άρθρο 5β, για το οποίο η Νέα Δημοκρατία εισηγείται την τεχνητή νοημοσύνη. Κανείς όμως δεν μπορεί να προεξοφλήσει σήμερα ότι στην επόμενη Βουλή θα υπάρχει ο αναγκαίος αριθμός των 180 βουλευτών, που θα ανοίξει το δρόμο, για να γίνει η Ελλάδα «διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο», όπως έγινε η Κύπρος η οποία 5% με 6% του ΑΕΠ της το εξασφαλίζει από τα πανεπιστήμια της, παρέχοντας την αναγκαία τεχνογνωσία για χιλιάδες ξένους φοιτητές, σχολιάζουν βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.
«Η αναθεώρηση του 2027 θα γίνει υπό το πρίσμα της αναθεώρησης του 2019 και της κακής πρακτικής που ακολουθήθηκε τότε, όταν άλλα λέγονταν στην προτείνουσα Βουλή και άλλα έγιναν στην αναθεώρηση του 2019 και καταλήξαμε να έχουμε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με σχετική πλειοψηφία», απαντά το ΠΑΣΟΚ που έχει δηλώσει ότι θέλει τις «υπερπλειοψηφίες» στην αναθεωρητική Βουλή και γι΄αυτό μάλιστα έχει προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 110 του Συντάγματος.
Η συνταγματική αναθεώρηση του 2019 είχε μια σημαντική ιδιοτυπία: ήταν η πρώτη φορά κατά την οποία η πλειοψηφία της Βουλής, που τελικά διαμόρφωσε την αναθεώρηση, ήταν διαφορετική από την πλειοψηφία της προτείνουσας Βουλής. Αυτό το χαρακτηριστικό είχε συνέπειες ως προς το τελικό αποτέλεσμα της αναθεώρησης. Αφενός, σειρά διατάξεων που είχαν προκριθεί από την προτείνουσα Βουλή δεν κρίθηκε από την Αναθεωρητική Βουλή σκόπιμο να μεταβληθούν, ενώ άλλες αναθεωρήθηκαν σε εν μέρει διαφορετική κατεύθυνση από την αρχικώς προταθείσα. Αφετέρου, η προτείνουσα Βουλή του 2019 αρνήθηκε να θέσει υπό τη διαδικασία της αναθεώρησης ορισμένες διατάξεις των οποίων η τότε αντιπολίτευση πρότεινε την αλλαγή, μεταξύ τους το άρθρο 16 για το κρατικό μονοπώλιο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, το οικονομικό Σύνταγμα, το άρθρο 24 για το περιβάλλον. Κοινοβουλευτική πλειοψηφία και μειοψηφία λοιπόν «ξορκίζουν» σήμερα το 2019, η κάθε μια πλευρά για τους δικούς της λόγους που είναι βάσιμοι.
