Δεν υπάρχουν γονείς αλάνθαστοι. Όσο κι αν το ευχόμαστε, όσο κι αν προσπαθούμε, όσο κι αν αγαπάμε βαθιά τα παιδιά μας, τα λάθη είναι αναπόφευκτα. Θα υπάρξουν στιγμές που θα υψώσουμε τη φωνή μας. Στιγμές που θα κουραστούμε, που θα αντιδράσουμε παρορμητικά, που θα πούμε λόγια που αργότερα θα μας βαραίνουν. Και ναι, ίσως κάποιες φορές τα στενοχωρήσουμε: Αυτό δεν μας καθιστά κακούς γονείς. Μας καθιστά ανθρώπους.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας
Η σύγχρονη γονεϊκότητα, όμως, έχει φορτωθεί με μια αόρατη απαίτηση τελειότητας. Κοινωνικά πρότυπα, ειδικοί «οδηγοί σωστής ανατροφής», συγκρίσεις και ατελείωτες συμβουλές δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει ένας σωστός τρόπος να είσαι γονιός. Όταν η πραγματικότητα δεν ταιριάζει με αυτό το ιδανικό, γεννιέται η ενοχή.
Η γονεϊκή ενοχή ως ψυχολογικό βάρος
Στην ψυχοθεραπεία, η γονεϊκή ενοχή εμφανίζεται συχνά με τη μορφή άγχους, υπερέντασης ή αυτοαμφισβήτησης. «Μήπως του κάνω κακό;», «Μήπως φταίω για ό,τι δεν πάει καλά;», «Μήπως δεν είμαι αρκετός;». Αυτά τα ερωτήματα δεν είναι σημάδι ανεπάρκειας, είναι σημάδι νοιαξίματος!
Ωστόσο, όταν η ενοχή γίνεται μόνιμος συνοδοιπόρος, μετατρέπεται σε βάρος. Ο γονέας δεν είναι πια παρών· είναι σε διαρκή επιφυλακή. Δεν σχετίζεται αυθόρμητα με το παιδί, αλλά αυτοελέγχεται συνεχώς. Και το παιδί, όσο κι αν δεν το εκφράζει, το αισθάνεται.
Από ψυχολογική σκοπιά, τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς. Χρειάζονται γονείς συναισθηματικά διαθέσιμους, αληθινούς και επαρκώς σταθερούς. Η συναισθηματική ασφάλεια δεν χτίζεται από την απουσία λαθών, αλλά από την ικανότητα αποκατάστασης της σχέσης μετά από αυτά.
Τα λάθη δεν τραυματίζουν όσο η σιωπή
Ένα λάθος, μια φωνή ή μια άδικη αντίδραση δεν τραυματίζει από μόνο του. Εκείνο που τραυματίζει είναι όταν το λάθος δεν αναγνωρίζεται, δεν εξηγείται, δεν επανορθώνεται. Όταν το παιδί μένει μόνο του με το συναίσθημά του. Η ψυχοθεραπεία μας δείχνει ότι η αποκατάσταση είναι πιο θεραπευτική από την τελειότητα. Ένα απλό «έκανα λάθος», ένα «λυπάμαι που σε στενοχώρησα», διδάσκει στο παιδί κάτι βαθιά ανθρώπινο: ότι οι σχέσεις αντέχουν τις ρωγμές και ταυτόχρονα, απελευθερώνει και τον ίδιο τον γονέα από την ψευδαίσθηση ότι πρέπει να τα κάνει όλα σωστά.
Ας μην πανικοβαλλόμαστε
Ο πανικός είναι κακός σύμβουλος στη γονεϊκότητα. Ο πανικός οδηγεί σε υπεραντιδράσεις, σε υπερπροστασία, σε έλεγχο. Και συχνά, πίσω από αυτόν κρύβεται ο φόβος μήπως «χαλάσουμε» τα παιδιά μας. Η αλήθεια είναι πιο απλή και πιο ανακουφιστική: τα παιδιά είναι ανθεκτικά όταν μεγαλώνουν σε ένα πλαίσιο αγάπης, ορίων και συναισθηματικής ειλικρίνειας. Δεν χρειάζονται γονείς που δεν κάνουν λάθη. Χρειάζονται γονείς που μπορούν να τα αντέξουν — και να αντέξουν και τον εαυτό τους.
Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας για τους γονείς
Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο για όταν «κάτι πάει πολύ στραβά». Είναι ένας χώρος όπου ο γονέας μπορεί να ακουμπήσει την κούραση, την αμφιβολία και την ενοχή του χωρίς να κριθεί. Ένας χώρος όπου μπορεί να ξεχωρίσει τι του ανήκει και τι κουβαλά από το παρελθόν του. Γιατί συχνά, δεν αντιδρούμε μόνο ως γονείς, αλλά και ως παιδιά που κάποτε πληγώθηκαν και ίσως, τελικά, το πιο υγιές μήνυμα που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας είναι αυτό: ότι η ανθρώπινη σχέση δεν είναι τέλεια, είναι ζωντανή. Αυτό αρκεί!
