Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου εισέρχεται ξανά σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, όπου οι ισορροπίες δείχνουν εύθραυστες και οι κινήσεις της Άγκυρας αποκτούν ιδιαίτερο βάρος. Πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις της Ελλάδας, περί «αξιολόγησης της περιφερειακής κατάστασης ασφαλείας», είναι σαφές ότι στο τραπέζι βρίσκεται και μια συνολική αποτίμηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Αφορμή αποτελεί το νέο προκλητικό νομοσχέδιο που προωθείται στην τουρκική εθνοσυνέλευση και συνδέεται άμεσα με το δόγμα της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας». Ένα δόγμα που εδώ και χρόνια υπερβαίνει την θεωρητική γεωπολιτική προσέγγιση και λειτουργεί ως εργαλείο στρατηγικής πίεσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Η Άγκυρα επιχειρεί σταθερά να μετατρέψει μια αναθεωρητική αντίληψη σε πολιτική “κανονικότητα”, δημιουργώντας τετελεσμένα τόσο σε επίπεδο ρητορικής όσο και σε επίπεδο διπλωματικών διεκδικήσεων.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, αλλά ο χρόνος κατά τον οποίο κατατίθεται. Σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επιχειρεί να εμφανιστεί προς τη Δύση ως παράγοντας σταθερότητας και διαμεσολάβησης, η επαναφορά επιθετικών αφηγημάτων δείχνει ότι ο πυρήνας της τουρκικής στρατηγικής δεν έχει αλλάξει. Η Άγκυρα εξακολουθεί να κινείται με τη λογική της “ελεγχόμενης έντασης”. Από τη μία βλέπουμε συνομιλίες και χαμηλούς τόνους και από την άλλη διαρκείς υπενθυμίσεις ισχύος και αμφισβήτησης.
Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί τις εξελίξεις με προσοχή, γνωρίζοντας ότι τέτοιες κινήσεις δεν είναι αποσπασματικές. Αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που επιχειρεί να κατοχυρώσει, έστω και επικοινωνιακά, διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Γι’ αυτό η συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ είχε ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για τις επιχειρησιακές ή διπλωματικές εκτιμήσεις, αλλά και για το πολιτικό μήνυμα που εκπέμπεται προς το εσωτερικό και το εξωτερικό.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια λεπτή ισορροπία. Από τη μία χρειάζεται να διατηρήσει ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία, καθώς κανείς δεν επιθυμεί επιστροφή σε σκηνικά κρίσης. Από την άλλη, δεν μπορεί να αγνοήσει ότι η διαρκής ανοχή απέναντι σε αναθεωρητικές κινήσεις ενδέχεται να εκληφθεί ως αδυναμία. Η διπλωματία χωρίς αποτρεπτική αξιοπιστία δύσκολα παράγει αποτελέσματα σε ένα τόσο σκληρό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οι πολιτικές εξελίξεις από εδώ και πέρα αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Και αυτό γιατί η υπόθεση δεν αφορά μόνο τις σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας, αλλά συνολικά τον προσανατολισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σε μια εποχή διεθνούς αστάθειας. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν βρισκόμαστε μπροστά σε μια ακόμη περίοδο συμβολικών εντάσεων ή σε μια νέα φάση στρατηγικής κλιμάκωσης από την πλευρά της Άγκυρας.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα που εκπέμπεται από την άλλη πλευρά του Αιγαίου είναι σαφές. Η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τις αναθεωρητικές της επιδιώξεις. Το ερώτημα πλέον είναι αν η Αθήνα θα απαντήσει μόνο διαχειριστικά ή με μια πιο συνεκτική εθνική στρατηγική που θα συνδυάζει διπλωματία, αποτροπή και μακροπρόθεσμο γεωπολιτικό σχεδιασμό.
