Ένα κείμενο κατάθεση ψυχής, γεμάτο χρώματα κι αρώματα..
Αντιγράφω με κάθε σεβασμό από τον τοίχο του Josef Tsimiskis Averof
Οι γιορτές στην Κωνσταντινούπολη ήταν πολύ μεγάλης σημασίας για εμάς τους Ρωμιούς. Το περίεργο όμως είναι ότι και οι Τούρκοι της Πόλης σεβόντουσαν αυτές τις ημέρες και κάπου ενδόμυχα και σιωπηλά περίμεναν και αυτοί ειδικά την ημέρα των Χριστουγέννων ακόμα και αν δεν την την γιόρταζαν .
Οι μουσουλμάνοι ιδιαίτερα της Κωνσταντινούπολης και μάλιστα πριν το 1980 ήταν πολύ σεβαστικοί άνθρωποι. Μετά το 1980 που ήρθαν οι ”κούροι” οι επαρχιώτες δηλαδή άρχισε η σούπα να χαλάει .
Την ημέρα των Χριστουγέννων όλοι είμασταν καλοντυμένοι με τα καινούργια αστραφτερά μας παπουτσάκια και από κοντά και οι Τούρκοι, πεντακάθαροι και αυτοί με τα ρουχαλάκια τους τα καινούργια έδιναν μια ευχάριστη νότα που έδενε με το τοπίο. Μας ευχόντουσαν στα τούρκικα Mutlu noeller αλλά και στα ελληνικά Καλά Χριστούγεννα και εμείς ανταποδίδαμε μουλτου γιλαρ, καλή χρόνια, καλά Χριστούγεννα.
Την Παραμονή των Χριστουγέννων σε γκρουπάκια τα Ρωμιόπουλα πηγαίναμε στα σπίτια των Ρωμιών για τα κάλαντα. Μερικές φορές φορές μας φώναζε κρυφά και κανένας Τούρκος της γειτονιάς φίλος των γονιών μας να του τα πούμε. Θυμάμαι ένας τούρκος φαρμακοποιός, φίλος του πατέρα μου τον κ. Χασάν μας φώναζε στο Φαρμακείο και μας έδινε μάλιστα και πιο μεγάλο μπαξίσι από τους δικούς μας τους Ρωμιούς.
Παιδιά από το Ζάππειο Παρθεναγωγείο, το Ζωγράφειο Λύκειο και την Μεγάλη του Γένους Σχολή πηγαίναμε στον Ελληνικό Γηροκομείο στο Μπαλουκλί για τα κάλαντα. Μας περίμεναν οι γέροντες να ακούσουν τα κάλαντα από τα Ρωμιόπουλα. Σήμερα το γηροκομείο έχουν μείνει 80-90 άτομα και παρακαλάω τον Θεό να μην κλείσει γιατί τα χρόνια περνάνε και ο δρόμος δείχνει προς Ιωσήφ Τσιμισκή.
Μετά το Μπαλουκλί πηγαίναμε στον Πατριάρχη που περίμενε και αυτός για να ακούσει τα ρωμαίικα κάλαντα και πάντα μα πάντα, ήταν έτοιμος να μας δώσει τα δώρα μας.
Είμασταν και είμαστε δεμένοι με τον Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Κωνσταντινούπολη και Ρωμιοί χωρίς Πατριαρχείο δεν υπάρχουν, και δεν θα υπήρχαν αν δεν υπήρχε Πατριαρχείο Ρωμαίικο, ελληνόφωνο και ελληνορθόδοξο , ασχέτως από τις ανοησίες που κατά καιρούς λέγονται από εδώ και από εκεί για μεταφορά του Οικουμενικού Θρόνου στην Ελβετία ή στην Ν.Υόρκη ή δεν ξέρω εγώ που αλλού.
Οι δρόμοι τις ημέρες των εορτών ειδικά στο Πέραν που μένουμε εμείς μοσχοβολούσαν από τα γλυκά και τα φαγητά που έφτιαχναν οι μανάδες μας και οι γιαγιάδες μας. Αρνί στο φούρνο και ”κούρκα” γαλοπούλα δηλαδή ήταν το φαγητό της ημέρας. Επίσης ντολμάδες , λακέρδα και στο τέλος μπακλαβά και υποβρύχιο (μαστίχα βαπτισμένη στο νερό).
Την πρωτοχρονιά είμασταν καλομαθημένοι, υποδεχόμασταν το καινούργιο χρόνο με σαμπάνια.
Ο πατέρας μου επειδή ήταν γιατρός, πάντα καλούσε δυο
τρεις Τούρκους φίλους του συναδέλφους από την κλινική με τις οικογένειες τους και κάναμε μαζί πρωτοχρονιά. Ο ένας μάλιστα ο κ. Οσμάν, γιατρός ωρλ, είχε ένα αδελφό που πουλούσε στην αγορά ξηροκάρπια και μας έφερνε φουντούκια, αμύγδαλα, σύκα ξερά και σταφίδες μοναδικής ποιότητας στην Πόλη. Την επίσκεψη ανταποδίδαμε εμείς στα βραδινά Ραμαζάνια τα δικά τους, ο πατέρας ήταν (open mind). Ακολουθούσε πίτα με την χρυσό νόμισμα όπως γίνεται παντού στην Ελλάδα. Φοινίκια και βασιλοπιτάκια ( όχι βασιλόπιτες, αλλά βασιλοπιτάκια, τα μικρά εκείνα γλυκίσματα που είναι σαν μπισκοτάκια) ήταν περισσότερο ειδικότητα της χαμένης κοινότητας της Σμύρνης παρά της Πόλης.
Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ. Τα έθιμα όσο γίνεται τηρούνται αλλά οι Ρωμιοί είμαστε κάτω από 2.000 χωρίς να ενδιαφέρεται κανείς για αυτήν την δραματική μείωση. Παρά ταύτα και τα κάλαντα λένε ακόμα τα παιδιά και στο γηροκομείο πάνε και στο Πατριαρχείο. Ευτυχώς έχουν έρθει και τα παιδιά από την Αντιόχεια, τα οποία οι Ρωμιοί δεν τα βλέπουν με καλό μάτι αλλά εδώ κάνουν λάθος . Τα παιδάκια αυτά μαθαίνουν ελληνικά, πάνε στα ελληνικά σχολεία είναι ορθόδοξα και έτσι ενισχύουν και την δική μας κοινότητα να σταθεί στα πόδια της. Έχουν τα ίδια έθιμα με εμάς τα Χριστούγεννα, πλην μια σουπίτσας που φτιάχνουν αυτοί, την σούπα Λεμπνιγί από ρυζάλευρο. Αυτά τα παιδάκια φωνάζω χρόνια τώρα να τα αφήσουν ήσυχα οι ξύπνιοι οι δικοί μας, γιατί Τούρκοι δεν μπορούν να γίνουν, άρα μοιραία θα εξελιχθούν σιγά σιγά σε Ρωμιόπουλα για αυτό πρέπει να δειχθεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την πλευρά την δική μας.
Μείναμε λίγοι Ρωμιοί στην Πόλη αλλά όπως έλεγε ο τελευταίος Διδάσκαλος του Γένους τον οποίο είχα την τιμή να έχω και δάσκαλο στο σχολείο ο Δημήτρης Φραγκόπουλος :
«Οι Ρωμιοί στην Πολή είμαστε λίγοι , αλλά ατελείωτοι…»
Θα πρόσθετα εγώ , παντού είμαστε λίγοι, αλλά ατελείωτοι.
Ιωσήφ Τσιμισκής.
