Παρασκευή, 7 Μάι, 2021
23.7 C
Athens

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 7 Μαΐου

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ Το 1824...Η περίφημη 9η Συμφωνία του Μπετόβεν κάνει πρεμιέρα στη Βιέννη.

Βασιλόπιτα και η θρησκευτική παράδοση

Το έθιμο της Βασιλόπιτας την Πρωτοχρονιά, το κόψιμο, οι ευχές για το νέο έτος, η ιστορία της Βασιλόπιτας, οι ρίζες στην αρχαιότητα, η σχέση της κοπής με την Ορθόδοξη Θρησκευτική παράδοση και τον Μέγα Βασίλειο.

Βασιλόπιτα ονομάζεται η πίτα που παρασκευάζεται σε ορισμένες χώρες από τους χριστιανούς παραμονές της Πρωτοχρονιάς και κόβεται (μοιράζεται) λίγο αφότου αλλάξει ο χρόνος.

Στην Αθήνα συνηθίζεται η λεγόμενη «πολίτικη» Βασιλόπιτα η οποία παρασκευάζεται κυρίως από αλεύρι, αυγά, ζάχαρη και γάλα, κατασκευάζεται σε διάφορα μεγέθη και είδη αλλά συνήθως είναι φουσκωτή, αφράτη και γλυκιά.

Σε άλλα μέρη επικρατούν άλλοι τρόποι κατασκευής με μπαχαρικά κ.α. Στη δυτική Μακεδονία αντί για την «πολίτικη» Βασιλόπιτα συχνά η βασιλόπιτα είναι μια τυρόπιτα ή πρασόπιτα.

Βασικό όμως κοινό γνώρισμα είναι ότι στο εσωτερικό όλων τοποθετείται νόμισμα, συνήθως κοινό όμως σε ορισμένες περιπτώσεις χρυσό (κωσταντινάτο) ή ασημένιο.

Στην ελληνική επαρχία, ανάλογα με το έθιμο, τοποθετείται στο εσωτερικό της βασιλόπιτας μικρό κομμάτι άχυρου, κληματόβεργας ή ελιάς ή, σε κτηνοτροφικές περιοχές, ένα μικρό κομμάτι τυρί, για να φέρουν καλή τύχη στην παραγωγή.

Σε άλλα μέρη, αντί αυτού κατασκευάζουν μικρό στεφάνι από κληματόβεργες που όποιος το βρει στα χωράφια θα είναι τυχερός στα σπαρτά, ή στην ελαιοπαραγωγή ή στο κρασί κλπ.

Συχνά γράφεται πάνω στη βασιλόπιτα ο αριθμός του νέου έτους, με σειρές αποφλοιωμένων αμυγδάλων ή με ζάχαρη

Το ελληνικό έθιμο της βασιλόπιτας

Η Βασιλόπιτα κατά το ελληνικό έθιμο κόβεται σε οικογενειακή συγκέντρωση αμέσως με τον ερχομό του νέου έτους κυρίως μετά από φαγοπότι όπου και ακολουθεί χαρτοπαιξία «για το καλό του καινούργιου χρόνου». Έτσι στις 12.00 ακριβώς τα μεσάνυχτα με την αλλαγή του έτους σβήνουν τα φώτα και μετά ένα λεπτό ξανανάβουν ευχόμενοι και αντευχόμενοι όλοι «χρόνια πολλά» και «ευτυχισμένο το νέο έτος».

Τότε προσκομίζεται η Βασιλόπιτα στο τραπέζι όπου ο νοικοκύρης αφού την σταυρώσει με το μαχαίρι τρεις φορές αρχίζει να τη κόβει σε τριγωνικά κομμάτια προσφερόμενο σε κάθε ένα παριστάμενο μέλος της οικογένειας ή φίλων και συγγενών με πρώτο κομμάτι του σπιτιού (ή του Χριστού της Παναγίας και του Άι Βασίλη), του σπιτονοικοκύρη, της σπιτονοικοκυράς και των άλλων παρισταμένων κατά τάξη συγγένειας και ηλικία με τελευταίο το κομμάτι του φτωχού ή πάλι του σπιτιού, χωρίς βέβαια να λησμονούνται τυχόν μετανάστες, ασθενείς και άλλα πρόσωπα της οικογένειας που για διάφορους λόγους δεν παρίστανται. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να κοπεί κομμάτι «για την εταιρεία», «για το μαγαζί» κ.λ.π..

Το κόψιμο της Βασιλόπιτας γίνεται και τις άλλες μέρες του «Δωδεκαήμερου» των εορτών. Υπουργεία, γραφεία και σύλλογοι μπορεί να κόβουν βασιλόπιτες μέχρι και το μήνα Φεβρουάριο.

Σε πολλά νησιά με το ξημέρωμα της 1ης του Νέου Έτους αναλαμβάνει ο σπιτονοικοκύρης να καθαγιάσει την οικία κρατώντας είτε τμήμα της Βασιλόπιτας είτε του αντίστοιχου των Χριστουγέννων Χριστόψωμο και ένα κερί μπαινοβγαίνοντας στη πόρτα τρεις φορές λέγοντας «έξω τα κακά, μέσα τα καλά».

Ιστορία της βασιλόπιτας

Το έθιμο της βασιλόπιτας είναι πολύ παλαιό, προέρχεται από εκείνο το τελούμενο στην αρχαία εορτή των «Κρονίων» (των ρωμαϊκών «Σατουρναλίων») που παρέλαβαν οι Φράγκοι, από τους οποίους και προήλθε η συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος μέσα στη πίτα και της ανακήρυξης ως «Βασιλιά της βραδιάς» αυτού που το έβρισκε. Κατά άλλο έθιμο, αντί νομίσματος, έβαζαν φασόλι και αυτόν που το έβρισκε τον αποκαλούσαν «φασουλοβασιλιά».


– Το κόψιμο στις βασιλόπιτας είναι από τα ελάχιστα αρχέγονα έθιμα που επιβιώνουν. Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημήτρη Λουκάτο αποτελεί εξέλιξη του γνωστού και λαϊκού εθίμου στις πρωτοχρονιάτικης πίτας. Στην αρχαιότητα υπήρχε το έθιμο του εορταστικού άρτου, τον οποίο σε μεγάλες αγροτικές γιορτές οι αρχαίοι Έλληνες πρόσφεραν στις θεούς.

– Τέτοιες γιορτές ήταν τα Θαλύσια και τα Θεσμοφόρια. Χαρακτηριστικό στοιχείο στις βασιλόπιτας είναι ότι ο άνθρωπος δοκιμάζει την τύχη του με το κέρμα, προσπαθώντας να μαντέψει πώς θα του έρθουν τα πράγματα στη νέα χρονιά. Σε όποιον πέσει το φλουρί, θα είναι ο τυχερός και ευνοούμενος του νέου έτους! Η ορθόδοξη παράδοση συνέδεσε το έθιμο με τη Βασιλόπιτα.

Ορθόδοξη θρησκευτική παράδοση

Πέρα όμως αυτού του φράγκικου εθίμου, που επικράτησε στην Ευρώπη, υπάρχει και μία θρησκευτική παράδοση που συνδέει και με την προσωπικότητα του Μεγάλου Βασιλείου. Κατά την θρησκευτική λοιπόν παράδοση κάποτε στη Καισαρεία της Καππαδοκίας στη Μικρά Ασία που επίσκοπος ήταν ο Μέγας Βασίλειος ήλθε να τη καταλάβει ο Έπαρχος της Καππαδοκίας με πρόθεση να τη λεηλατήσει.

Τότε ο Μέγας Βασίλειος ζήτησε από τους πλούσιους της πόλης του να μαζέψουν ότι χρυσαφικά μπορούσαν προκειμένου να τα παραδώσει ως «λύτρα» στον επερχόμενο κατακτητή. Πράγματι συγκεντρώθηκαν πολλά τιμαλφή. Κατά την παράδοση όμως είτε επειδή μετάνιωσε ο έπαρχος, είτε (κατ΄ άλλους) εκ θαύματος ο Άγιος Μερκούριος με πλήθος Αγγέλων απομάκρυνε τον στρατό του, ο Έπαρχος απάλλαξε την πόλη από επικείμενη καταστροφή.

Προκειμένου όμως ο Μέγας Βασίλειος να επιστρέψει τα τιμαλφή στους δικαιούχους, μη γνωρίζοντας σε ποιόν ανήκει τι, έδωσε εντολή να παρασκευαστούν μικροί άρτοι εντός των οποίων τοποθέτησε ανά ένα των νομισμάτων ή τιμαλφών και τα διένειμε στους κατοίκους την επομένη του εκκλησιασμού.

Το γεγονός αυτό απέληξε σε διπλή χαρά από της αποφυγής της καταστροφής της πόλης και συνεχίσθηκε η παράδοση αυτή κατά τη μνήμη της ημέρας του θανάτου του (εορτή του Αγίου και Μεγάλου Βασιλείου).

Τα πιο πρόσφατα στη κατηγορία

Μενίδι: Επεισόδια με δεκάδες προσαγωγές

Ζάκυνθος: Νεκρός από πυροβολισμούς γνωστός επιχειρηματίας

Νεκρός από πυροβολισμούς είναι γνωστός επιχειρηματίας της Ζακύνθου. Το επεισόδιο σημειώθηκε λίγο μετά τις 12 το μεσημέρι σε κεντρικό σημείο της πόλης της Ζακύνθου σημαίνοντας...

Κρίνουμε και κατακρίνουμε λες και εμείς είμαστε αλάνθαστοι – Διδακτική Ιστορία

Κάποτε ένας βασιλιάς, έβγαλε τα βασιλικά του ρούχα, φόρεσε ρούχα χωρικού ανθρώπου και περιγιήθηκε στις διάφορες συνοικίες, για να δει πως ζει ο απλός...
Ρόδος: Στη φυλακή οι δύο κατηγορούμενοι για κατασκοπεία

Νέα Σμύρνη: Σύλληψη 22χρονου για σεξουαλική παρενόχληση

Συνελήφθη ο 22χρονος που κατηγορείται για σεξουαλική παρενόχληση νεαρής κοπέλας χθες το βράδυ στη Νέα Σμύρνη. Η νεαρή γυναίκα κατήγγειλε το περιστατικό και ανάρτησε σχετικό...
ΕΛ.ΑΣ.: Συνελήφθη 74χρονος για σεξουαλική κακοποίηση δύο κοριτσιών

Καλύβια: Προφυλακιστέος ο δράστης της δολοφονίας του υπαλλήλου του Κέντρου Υγείας

Προφυλακιστέος κρίθηκε ο 32χρονος, ο οποίος κατηγορείται για τη δολοφονία του 60χρονου υπάλληλου του Κέντρου Υγείας Καλυβίων. Ενώπιον της ανακρίτριας που απολογήθηκε σήμερα ομολόγησε την...

Όλοι μπορεί να σας προδώσουν, ο Χριστός όμως ποτέ!

Τα πάντα προέρχονται από τον Θεό και τα πάντα παραχωρούνται από τον Θεό.Αυτός θα πρέπει να είναι ο κεντρικός άξονας στο μυαλό, στην καρδιά...

Ένας γέροντας μιλούσε για το βάρος του ποτηριού!

Ενας γέροντας μιλούσε σε κάτι νεαρά παιδιά…Κάποια στιγμή σήκωσε ένα ποτήρι νερό, και όλοι υπέθεσαν ότι θα τους απευθύνει την κλασική ερώτηση «είναι μισοάδειο...

Σε ποιους εμφανίστηκε ο Χριστός και πόσες φορές μετά την Ανάστασή Του;

ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΥΡΙΟΥ: Στα κείμενα της Αγίας Γραφής παρουσιάζονται ένδεκα εμφανίσεις του Αναστάντος Χριστού, από τις οποίες οι δέκα έγιναν στο διάστημα μεταξύ της Αναστάσεως...

Βρείτε μας

7,792ΥποστηρικτέςΚάντε Like
133ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
935ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Λαϊκό Θέατρο Σκιών

Τα νέα και τα βίντεο του Καραγκιόζη

Διαβάστε Επίσης

Μέγας Βασίλειος και «Βασιλόπιτα»

Κάποτε επισκέφθηκε το Μ. Βασίλειο ο παλιός συμφοιτητής του και εκείνη την εποχή αυτοκράτορας...

ΔΕΙΤΕ γιατί βάζουμε Φλουρί στην Βασιλόπιτα

Η ιστορία της Βασιλόπιτας ξεκινά πριν από εκατοντάδες χρόνια, περίπου 1500, στη Μικρά Ασία...

Η τιμή της βασιλόπιτας παραμένει σταθερή τα τελευταία επτά χρόνια

Σε σταθερά επίπεδα κυμαίνεται για φέτος η τιμή της βασιλόπιτας, σύμφωνα με αρτοποιούς και...

ΕΛ.ΑΣ.: Τελετή παράδοσης-παραλαβής – «Να μην έχουμε άλλο Μάτι»

Με επισημότητα πραγματοποιήθηκε η τελετή παράδοσης-παραλαβής της θέσης του αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, παρουσία...

Ο ιστοχώρος χρησιμοποιεί cookies για τη βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. Με τη χρήση αυτού του ιστοχώρου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.Αποδοχή