Έφυγε από τη ζωή σήμερα το πρωί (14/9) η ηθοποιός Ειρήνη Παπά σε ηλικία 96 ετών, αφήνοντάς μας σπουδαία παρακαταθήκη τις ερμηνείες της.
Λιτή, αρχαϊκή, δωρική μορφή, σύμβολο της ελληνικής ομορφιάς, διάσημη εκπρόσωπος του μεσογειακού πολιτισμού στο εξωτερικό, χαρισματική και δυναμική γυναίκα, η Ειρήνη Παπά έγινε διεθνώς γνωστή για τις υποκριτικές της ικανότητές και το πνεύμα της.
Στη σταδιοδρομία της, αναμετρήθηκε με σημαντικούς γυναικείους ρόλους του θεάτρου και του κινηματογράφου, ενσαρκώνοντας πλήρως τη δύναμη τής αρχαίας τραγωδίας.
Η Ειρήνη Παπά μεγάλωσε σε οικογένεια δασκάλων, γεγονός που επηρέασε την μόρφωσή της. Η μητέρα της Ελένη Λελέκου, ήταν δασκάλα και ο πατέρας της Σταύρος Λελέκος, καθηγητής κλασικού δράματος. Είχε 3 αδερφές ενώ ανιψιοί της είναι ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Μανούσος Μανουσάκης, γιός τής αδελφής της Δέσποινας και ο ηθοποιός Αίας Μανθόπουλος, γιος της αδελφής της Ευαγγελίας.
Από τον σύντομο γάμο της με τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Άλκη Παππά, διατήρησε το επίθετο «Παππά», γράφοντάς το με ένα «π» (όπως στα αγγλικά «Irene Papas»). Λίγα χρόνια μετά γνώρισε τον Μάρλον Μπράντο με τον οποίο, όπως αποκαλύφθηκε αργότερα, διατηρούσαν μυστική σχέση. Δεν απέκτησε δικά της παιδιά.
ΚΑΡΙΕΡΑ
Η καριέρα της ξεκίνησε από την ηλικία των 15 ετών ως ραδιοφωνική παραγωγός, τραγουδίστρια και χορεύτρια. Παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, που τότε ονομαζόταν Εθνική Σχολή Κλασικού Θεάτρου, με σημαντικούς δασκάλους. Πρώτη θεατρική της εμφάνιση ήταν το 1948 στην επιθεώρηση «Άνθρωποι… Άνθρωποι» των Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου, στην Λυρική Σκηνή. Η πρώτη της συμμετοχή σε ταινία, ήταν οι «Χαμένοι άγγελοι» του Νίκου Τσιφόρου, το 1948.
Το 1951, έγινε γνωστή διεθνώς με την κοινωνική, δραματική ταινία «Νεκρή Πολιτεία», της Φίνος Φιλμ, σε σκηνοθεσία Ηλιάδη Φρίξου που προβλήθηκε εκπροσωπώντας την Ελλάδα, στο Φεστιβάλ των Καννών.
Η Ειρήνη Παπά πρωταγωνίστησε σε τρεις ταινίες που βρέθηκαν υποψήφιες για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, με τη γαλλόφωνη «Ζ» του Κώστα Γαβρά να το κατακτά, ενώ υποψήφιες υπήρξαν επίσης και δύο ελληνικές ταινίες, μεταφορές στην μεγάλη οθόνη αρχαίων τραγωδιών, η «Ηλέκτρα» (1962) και η «Ιφιγένεια» (1977).
Οι αρχαίες τραγωδίες και οι ερμηνείες τις σε αυτές αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της πορείας της. Μεγάλες παραγωγές όπως τα «Κανόνια του Ναβαρόνε» και «Ζορμπάς» την καθιέρωσαν σε όλο τον κόσμο. Αξιοσημείωτες στάθηκαν οι ερμηνείες της και σε άλλες ταινίες με σκηνοθέτη τον Μιχάλη Κακογιάννη όπως «Τρωάδες» (The Trojan Women, 1971) και «Γλυκειά πατρίδα» (1986). Συμμετείχε σε πολλές παραγωγές του Χόλιγουντ, ενώ πρωταγωνίστησε και στο θέατρο Μπρόντγουεϊ το 1967, στο έργο «Εκείνο το καλοκαίρι, εκείνο το φθινόπωρο» στο πλευρό του Γιον Βόιτ.
Ως ερμηνεύτρια συνεργάστηκε με πολλούς καλλιτέχνες, όπως ο Ντέμης Ρούσσος στον τελευταίο δίσκο του μουσικού συγκροτήματος Aphrodite’s Child, «666», το 1972 και ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, με τον οποίο συνεργάστηκε στο δίσκο «Ωδές», που κυκλοφόρησε το 1979.
ΒΡΑΒΕΥΣΕΙΣ
Στη χώρα μας τιμήθηκε με το Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο, το 1995. Στην Ιταλία όπου και κατέφυγε τα χρόνια της χούντας και συνεργάστηκε με πολλούς Ιταλούς σκηνοθέτες, τιμήθηκε το 2008 με το «Βραβείο Ρώμη» αλλά και με τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Τορ Βεργκάτα της Ρώμης. Το 2000, τιμήθηκε με τον τίτλο «Γυναίκα της Ευρώπης» και το 2009 με τον Χρυσό Λέοντα Μπιενάλε του Θεάτρου της Βενετίας, από τα χέρια του σκηνοθέτη Μαουρίτσιο Σκαπάρρο.
