Δευτέρα, 20 Μαΐου, 2024
27.4 C
Athens

Γιατί μας πληγώνει η αρνητική κριτική

Δεν μπορεί… όλο και κάποια καλή κουβέντα θα έχουμε ακούσει στη ζωής μας. Γιατί όμως την ξεχνάμε εύκολα ενώ την κακή σχεδόν ποτέ; Γιατί δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε τα αρνητικά σχόλια αλλά σπάνια θυμόμαστε τους επαίνους που μπορεί να έχουμε ακούσει; Μπορεί οι πληγές από τα πραγματικά χτυπήματα να είναι θέμα εβδομάδων και τελικά να κλείνουν, οι πληγές όμως που δημιουργούν τα αρνητικά σχόλια μπορεί να μας σημαδέψουν για μια ζωή.

Είτε πρόκειται για παρατήρηση που μάς κάνει ο δάσκαλος στο σχολείο είτε για μια σκληρή κουβέντα από κάποιον φίλο ή εραστή την ώρα ενός καβγά, θυμόμαστε τις πικρές κουβέντες πολύ περισσότερο από τα θετικά σχόλια. Αιτία, η «προδιάθεση αρνητικότητας».

Με βάση αυτή την προδιάθεση μπορεί να εξηγηθεί ένα ολόκληρο πλέγμα καταστάσεων. Ουσιαστικά, πρόκειται για την ανθρώπινη τάση να επηρεαζόμαστε πολύ περισσότερο από τα αρνητικά παρά από τα θετικά συναισθήματα. Σύμφωνα με τον Ρόι Μπομάιστερ, κοινωνικό ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ και συγγραφέα του βιβλίου The Power of Bad: And How to Overcome It, η προδιάθεση της αρνητικότας μας ωθεί να δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στις απειλές και να υπερβάλουμε για τους κινδύνους.

Η επικέντρωση στην πιο σκοτεινή πλευρά μπορεί να ακούγεται ως καταθλιπτική προοπτική, ωστόσο, μας έχει βοηθήσει να ξεπεράσουμε τα πάντα –από φυσικές καταστροφές μέχρι πανδημίες και πολέμους– με το να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι (παρόλο που υπάρχουν αποδείξεις πως η αισιοδοξία μπορεί επίσης να συμβάλει στην προστασία από το στρες που προκαλείται από ακραίες καταστάσεις).

Έλληνες και Βρετανοί επιστήμονες έριξαν περισσότερο φως στον τρόπο που το ψυχεδελικό LSD δουλεύει στον εγκέφαλο

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχθηκε για να προστατεύει το σώμα μας και να μας κρατάει ζωντανούς. Διαθέτει τρία συστήματα για την αντιμετώπιση νέων κινδύνων: το παλαιό σύστημα βασικών γαγγλίων, που ελέγχει την αντίδραση πάλης ή φυγής, το μεταιχμιακό σύστημα, που ενεργοποιεί συναισθήματα ως αντίδραση σε απειλές για να μας βοηθήσει να αντιληφθούμε τον κίνδυνο, και τον πιο σύγχρονο προμετωπιαίο φλοιό, χάρη στον οποίο σκεφτόμαστε λογικά όταν βρεθούμε αντιμέτωποι με κάποια απειλή.

«Όσοι πρόγονοί μας είχαν αυτή την προδιάθεση αρνητικότητας ήταν πιο πιθανόν να επιβιώσουν», λέει ο Μπομάιστερ. Είμαστε προγραμματισμένοι να έχουμε τον νου μας για απειλές. Μόλις οκτώ μηνών, τα μωρά στρέφουν την προσοχή τους σε εικόνες με φίδια παρά με βάτραχους. Στην ηλικία των πέντε, έχουμε μάθει να δίνουμε προτεραιότητα σε θυμωμένα ή τρομαγμένα πρόσωπα, και όχι σε χαρούμενα.

Ο Μπομάιστερ λέει πως η επικέντρωση στα προβλήματα στην αρχή μπορεί να αποτελεί καλή στρατηγική. «Στην αρχή, απαλλαγείτε από τα αρνητικά σημεία και λύστε τα προβλήματα. Βασικά, σταματήστε την αιμορραγία». Ωστόσο, ενώ η επικέντρωση στα άσχημα μπορεί να μας κρατήσει ασφαλείς σε ακραίες περιπτώσεις, η προδιάθεση αρνητικότητας μπορεί να αποδειχθεί ανώφελη σε καθημερινή βάση. Ο Μπομάιστερ πιστεύει πως μέχρι να μάθουμε να ξεπερνάμε τη δυσανάλογη επίδραση των αρνητικών, η προδιάθεση αυτή παραμορφώνει την οπτική μας για τον κόσμο και το πώς αντιδράμε σε αυτόν.Για παράδειγμα, η ζωή φαίνεται πιο ζοφερή στις σελίδες των εφημερίδων.

Οι δημοσιογράφοι συχνά κατηγορούνται ότι κυνηγούν τις κακές ειδήσεις, επειδή πουλούν φύλλα και προσελκύουν θεατές. Αυτό ίσως κατά ένα μέρος να ισχύει, όμως οι ερευνητές έχουν καταδείξει πως οι αναγνώστες έλκονται από τη φύση τους από ιστορίες καταστροφής και είναι πιο πιθανόν να τις μοιραστούν με άλλους. Οι φήμες σχετικά με πιθανούς κινδύνους -ακόμα και αν είναι αβάσιμες- διαδίδονται πολύ πιο άμεσα απ’ ό,τι εκείνες που ίσως θα ωφελούσαν.

Επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ του Καναδά χρησιμοποιήσαν τεχνολογία οφθαλμικής ιχνηλάτησης για να μελετήσουν ποια άρθρα τραβούσαν περισσότερο την προσοχή των συμμετεχόντων στη συγκεκριμένη μελέτη. Τα στοιχεία έδειξαν πως συχνά επιλέγουμε ιστορίες που έχουν να κάνουν με διαφθορά, προβλήματα, υποκρισία και άλλα άσχημα νέα, παρά θετικές ή ουδέτερες ιστορίες. Οι άνθρωποι που ενδιαφέρονταν περισσότερο για τις τρέχουσες κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις, ήταν ιδιαίτερα πιθανόν να επιλέξουν τις αρνητικές ειδήσεις. Οι ίδιοι, όμως, έλεγαν πως προτιμούσαν τα καλά νέα.

Ό,τι διαβάζουμε και βλέπουμε στα δελτία ειδήσεων μπορεί να μεγεθύνει τους φόβους μας. Για παράδειγμα, ο φόβος μας για τρομοκρατικές επιθέσεις είναι έντονος, παρόλο που ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν από τρομοκρατικές οργανώσεις τα τελευταία 20 χρόνια στις ΗΠΑ είναι μικρότερος από τους Αμερικανούς που πέθαναν στην μπανιέρα τους την ίδια περίοδο, εξηγεί στο βιβλίο του ο Μπομάιστερ. Η ανησυχία για ένα υποθετικό αλλά τρομερό συμβάν μπορεί να μας γεμίσει φόβο. Ωστόσο, μια μικρή, άσχημη εμπειρία μπορεί να έχει δυσανάλογη επίδραση σε όλη τη μέρα μας.

Ο Ράντι Λάρσεν, καθηγητής Ψυχολογικών Επιστημών και Επιστημών του Εγκεφάλου στο Πανεπιστήμιο Ουάσιγκτον στο Σεντ Λιούς στις ΗΠΑ, μελέτησε στοιχεία που υποδεικνύουν πως τα αρνητικά συναισθήματα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια από τα θετικά. Κατέδειξε πως έχουμε την τάση να περνούμε περισσότερη ώρα με τη σκέψη άσχημων περιστατικών, κάτι που ίσως συμβάλλει στο να μάθουμε για ποιο λόγο μπορεί να μας στοιχειώνουν για χρόνια ντροπιαστικές στιγμές ή επικριτικά σχόλια.

Είναι δύσκολο να μην σκεφτόμαστε τα οδυνηρά λόγια ενός εραστή, ενός μέλους της οικογένειάς μας ή ενός φίλου. Σε κάποιες περιπτώσεις, αρνητικά σχόλια από ανθρώπους που αγαπάμε μπορεί να οδηγήσουν σε μακροχρόνια ψυχικά τραύματα και απέχθεια, κάτι που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να χαλάσει η σχέση μας. Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι στις ΗΠΑ βρήκαν πως σπάνια διασώζονται οι σχέσεις όταν οι σύντροφοι αδιαφορούν για τα προβλήματα, παραμένοντας «παθητικά πιστοί». «Το εάν θα λειτουργήσει μια σχέση, δεν εξαρτάται τόσο από τα θετικά, εποικοδομητικά πράγματα που κάνει ή όχι ο ένας σύντροφος για τον άλλο, αλλά από τα καταστροφικά που κάνουν ή δεν κάνουν ως αντίδραση στα προβλήματα», αναφέρουν οι ερευνητές.

Αρνητικά συναισθήματα μεταξύ των ζευγαριών

Άλλη μελέτη, που παρακολούθησε ζευγάρια πάνω από 10 χρόνια, έδειξε πως το κατά πόσο εκφράζουν αρνητικά συναισθήματα οι δύο σύντροφοι, προαναγγέλλουν το εάν θα χωρίσει το ζευγάρι. Τα επίπεδα αρνητικότητας ήταν υψηλότερα στα ζευγάρια που πήραν διαζύγιο.
Η προδιάθεση αρνητικότητας εξηγεί για ποιο λόγο πολλοί θεωρούμε ως δεδομένη τη σχέση μας όταν πηγαίνει καλά, αλλά, εντοπίζουμε αμέσως τις ατέλειες και μεγαλοποιούμε ελάσσονα ζητήματα.

Επίσης, η ισχύς της κριτικής αυξάνεται όταν εκφράζεται σε μεγάλες ποσότητες, καθιστώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θάλαμο αντήχησης της αρνητικότητας. Παρόλο που το δικό της άλμπουμ ήταν εκείνο με τις μεγαλύτερες πωλήσεις το 2019, η Billie Eilish είπε στο BBC πως αποφεύγει να διαβάζει τα σχόλια. «Μου κατέστρεφαν τη ζωή. Όσο πιο ωραία πράγματα κάνεις, τόσο περισσότεροι σε μισούν. Είναι τρελό. Η κατάσταση είναι χειρότερη από ποτέ», τόνισε.

Ο Μπομάιστερ προειδοποιεί πως δεν έχουμε την ικανότητα να αντιμετωπίσουμε την αρνητικότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επειδή ο εγκέφαλός μας εξελίχθηκε για να εντοπίζει προειδοποιητικά σημάδια από μια κλειστή κοινωνία από κυνηγούς-συλλέκτες, και όχι από εκατοντάδες ή χιλιάδες αγνώστους. «Ως εκ τούτου, το να ακούμε αρνητικά πράγματα από μεγάλο αριθμό ανθρώπων είναι ισοπεδωτικό», λέει.

Φυσικά, η επίδραση που έχει στον καθένα μας το διαδικτυακό «τρολάρισμα» ή η κριτική από φίλο, διαφέρει. Όμως το να δεχόμαστε αρνητικά σχόλια, η εσωτερίκευση και η ενίσχυσή τους, μπορεί να αυξήσει το στρες, το άγχος, τη δυσφορία και την ανησυχία, λέει η Λουτσία Μάτσια, συμπεριφορική επιστήμονας και ακαδημαϊκή επισκέπτρια του London School of Economics. «Αυτά τα αρνητικά συναισθήματα έχουν μεγάλη επίδραση στον οργανισμό μας, καθώς μπορούν να προκαλέσουν και να επιδεινώσουν τον σωματικό πόνο», αναφέρει η ίδια.

Ωστόσο πολλές μελέτες δείχνουν πως όσο μεγαλώνουμε, τείνουμε να κοιτάμε τη φωτεινή πλευρά της ζωής. Οι επιστήμονες αναφέρονται σε αυτό το φαινόμενο ως «προδιάθεση θετικότητας». Θεωρούν πως, από τη μέση ηλικία και μετά, αρχίζουμε να θυμόμαστε περισσότερο τις θετικές λεπτομέρειες. Αυτό συμβαίνει για να μάθουμε από τις αποτυχίες και τις επικρίσεις στα νεότερα μας χρόνια. Όσο μεγαλώνουμε, αυτή η ανάγκη μειώνεται.

Τα πιο πρόσφατα στη κατηγορία

Δείτε ποια χρώματα βοηθούν στο διάβασμα

Αυτό είναι το πιο δημοφιλές χρώμα στον κόσμο σύμφωνα με έρευνα

Το χρώμα είναι η αίσθηση που διεγείρεται στον εγκέφαλο από μήκη κύματος του φωτός. Κάθε μήκος κύματος διεγείρει την αντίληψη ενός ξεχωριστού χρώματος από το φάσμα...

Το καλοκαίρι 2023 ήταν το θερμότερο από την εποχή ακμής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας

Ο ρόλος του Ελ Νίνιο «Το καλοκαίρι του 2023 ήταν το θερμότερο στο βόρειο ημισφαίριο τα τελευταία 2.000 χρόνια»: Αυτό διαπίστωσαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο...
ΗΠΑ: Πενήντα χρόνια από το πρώτο "μικρό βήμα για τον άνθρωπο" και η συζήτηση για την επιστροφή στη Σελήνη έχει ανάψει1 στη Σελήνη ίσως μόλυνε τη Γη με… σεληνιακά μικρόβια

Οι ΗΠΑ θέλουν να κατασκευάσουν έναν σιδηρόδρομο στη Σελήνη

Μελλοντικά, οι αστροναύτες θα μπορούν να μετακινούνται με τρένο στην επιφάνεια της Σελήνης. Η DARPA, η μυστική ερευνητική υπηρεσία του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, έχει αναλάβει...

Γεωμαγνητική καταιγίδα χτυπάει τη Γη – Θεαματικές εικόνες από το Βόρειο Σέλας

Ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό Βόρειο Σέλας είχαν την ευκαιρία να δουν εκατομμύρια άνθρωποι στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο, μετά την ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα που...
SOS: «Χαλάει» η πυξίδα της γης

Προειδοποίηση για ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα

Μια ασυνήθιστα ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα μπορεί να κάνει την εμφάνισή της στο Διάστημα σήμερα (10/05), προειδοποίησαν αξιωματούχοι -η πρώτη εδώ και σχεδόν 20 χρόνια. Η Εθνική Υπηρεσία...

NASA: Έλαβε για πρώτη φορά μήνυμα με λέιζερ από το βαθύ Διάστημα

Η αποστολή Psyche της NASA βρίσκεται καθ’ οδόν για να μελετήσει έναν ιδιαίτερο αστεροειδή και κατά τη διάρκεια της πορείας της, η ομάδα δοκιμάζει ένα νέο σύστημα επικοινωνίας....

Ιώ: Δείτε βίντεο από την επιφάνεια του φεγγαριού του Δία!

Δείτε μια εντυπωσιακή λίμνη λάβας και ένα βουνό! Το διαστημικό σκάφος Juno της NASA βρίσκεται εδώ και οχτώ χρόνια σε τροχιά γύρω από τον γίγαντα...

Βρείτε μας

7,826ΥποστηρικτέςΚάντε Like
133ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
1,245ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Λαϊκό Θέατρο Σκιών

Τα νέα και τα βίντεο του Καραγκιόζη

Διαβάστε Επίσης

«Οι δέκα πληγές του Φαραώ» κτυπούν την Ευρώπη μετά τον Covid-19 – Τί έρχεται

Ακολούθησε ο πόλεμος, η πείνα, η φτώχεια, η ξηρασία, το κρύο, οι φωτιές, η...

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ: Όσοι μας πληγώνουν… Όσα μας προσβάλουν…

Πόσες φορές δεν έχουμε αναρωτηθεί: Γιατί μας πληγώνουν; Γιατί τους αφήνουμε να μας πληγώσουν;...

Οι πέντε πληγές Του Χριστού

Μου γράφεις ότι άκουσες από ηλικιωμένες γυναίκες κάποιο παραμύθι για τις πέντε πληγές του...

Κρανίδι: Αρνητικά και τα 177 δείγματα

Αρνητικά είναι και τα 177 δείγματα που αφορούν δυνητικές επαφές των φιλοξενούμενων στη δομή...